Tahtaya bir mutfak çizip öğrencilerden nesnelerin yerini ve mutfağın kime ait olduğunu anlatmalarını isteyin. Bu B1 çalışmasında amaç, ezberlenmiş biçimleri durum ve iyelik işlevleriyle eşleştirmektir.

Temel fikir

Adın son ünlüsü kalın olduğu için ekler kalın ünlülü gelir. Ünsüzle başlayan eklerde kök korunur: mutfaklar, mutfakta, mutfaktan. Ünlüyle başlayan eklerde ünsüz yumuşaması görülür: mutfağa, mutfağı, mutfağım. Mutfağı biçimini hem belirtme durumu hem üçüncü tekil kişi iyeliği olarak ayrı cümlelerde kullandırın.

Karşılaştırılacak kalıplar
BiçimAnlam / kullanım
mutfakYalın durum
mutfağıBelirtme durumu
mutfağaYönelme durumu
mutfaktaBulunma durumu
mutfaktanAyrılma durumu
mutfağınİlgi eki
mutfaklarÇoğul
mutfağımBirinci tekil kişi iyeliği
mutfağınİkinci tekil kişi iyeliği
mutfağıÜçüncü tekil kişi iyeliği
mutfağımızBirinci çoğul kişi iyeliği
mutfağınızİkinci çoğul kişi iyeliği
onların mutfaklarıÜçüncü çoğul kişi iyeliği; tek veya çok mutfak
mutfağımızdaBirinci çoğul kişi iyeliği + bulunma
onun mutfağındaÜçüncü tekil kişi iyeliği + bulunma

Örnekler

  • Biz mutfakta çorba hazırlıyoruz.
  • Tabakları mutfağa götürüyoruz.
  • Bugün mutfağı birlikte temizliyoruz.
  • Mutfaktan güzel bir koku geliyor.
  • Mutfağın penceresi bahçeye bakıyor.
  • Mutfağımızda küçük bir masa var.
  • Bu evlerin mutfakları geniş.
  • Onun mutfağında iki pencere var.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci mutfağı biçimindeki yumuşamayı bütün eklere taşırsa mutfakta ile karşılaştırın. Mutfağımızda için önce iyelik ekinin geldiğini gösterin: bulunma eki artık kökün k sesinden sonra değil, iyelik ekinin z sesinden sonra gelir.

Kendin dene

  1. Çorbayı nerede hazırlıyoruz? Mutfak sözcüğünü uygun ekle birlikte yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mutfakta

    mutfakta: Hazırlama işinin yeri soruluyor; yönelme değil bulunma durumu gerekir. Kökün sonundaki ötümsüz k, ekin -ta biçimini almasını sağlar.

  2. Belirli bir mutfağı temizliyoruz. Mutfak sözcüğünü uygun ekle birlikte yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mutfağı

    mutfağı: Temizlenen yer belirli bir mutfaktır ve cümlenin belirtili nesnesidir. Belirtme ekinin ı ünlüsü kökteki k sesini ğ sesine dönüştürür.

  3. Mutfak bize ait. Sözcüğe önce iyelik, ardından bulunma eki getirip tamamını yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mutfağımızda

    mutfağımızda: Masa bize ait mutfakta bulunuyor. Birinci çoğul kişi iyelik eki -ımız köke önce gelir; ardından son ses z olduğu için -da eklenir.

  4. Mutfak sözcüğünün çoğulunu yazın; önünde sayı yok.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    mutfaklar

    mutfaklar: Önünde sayı bulunmayan adla birden çok mutfak anlatılıyor. Son ünlü a olduğu için çoğul eki -lar olur; ekin başındaki l yumuşamaya yol açmaz.

Bugün kullan

Öğrencilerden mutfakta bulunan bir nesneyi, mutfağa taşınan bir eşyayı ve mutfağı temizleyen kişiyi anlatan üç cümle isteyin. Bir cümlede iyelik kullandırıp eklerin sırasını açıklatın.