Ekin ünlüsünün son ünlüye bakılarak seçildiği kuralı öğretirken kullanabileceğiniz kısa bir not; eklerin kendi biçimleri ek sayfalarındadır.
Temel fikir
Büyük ünlü uyumu ikilidir: kalın ünlüden sonra a, ince ünlüden sonra e gelir. Küçük ünlü uyumu dörtlüdür: son ünlünün kalın ya da ince, düz ya da yuvarlak olmasına göre ı i u ü seçilir (kızım, evim, yolum, gözüm).
| Son ünlü | Çoğul | Sözcük | “Benim” | Sözcük |
|---|---|---|---|---|
| a | -lar | çaylar | -ım | çayım |
| ı | -lar | kızlar | -ım | kızım |
| o | -lar | yollar | -um | yolum |
| u | -lar | okullar | -um | okulum |
| e | -ler | evler | -im | evim |
| i | -ler | dişler | -im | dişim |
| ö | -ler | gözler | -üm | gözüm |
| ü | -ler | günler | -üm | günüm |
Örnekler
- Çocuklar evde, öğretmenler okulda.
- Ben yolda çay içiyorum.
- Gözlerim ve dişlerim ağrıyor.
- okullardaokullarÇoğul eki: -ler / -lardaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- gözlerimgözlerÇoğul eki: -ler / -larimİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- sınıflarımızdasınıflarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- saatlersaatlerÇoğul eki: -ler / -larsaat bir istisnadır: son ünlüsü a olduğu hâlde çoğulu saatler olur.
- okulumokulumİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
saat, kalp, rol gibi alıntı sözcükler kalın ünlüyle biter ama ince ek alır: saatler, kalpler, roller.
Kendin dene
göz sözcüğüne “benim” anlamını veren eki getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gözüm
gözüm: son ünlü ince ve yuvarlak ö olduğu için ek -üm olur.
saat sözcüğünün çoğulunu yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
saatler
saatler: alıntı sözcük kuralın dışındadır, ince ek alır.
diş sözcüğünün çoğulunu yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dişler
dişler: son ünlü ince i olduğu için çoğul eki -ler olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
göz sözcüğüne “benim” anlamını veren eki getirin.
saat sözcüğünün çoğulunu yazın.
diş sözcüğünün çoğulunu yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden çevrelerindeki altı sözcüğe çoğul ve iyelik eki getirmelerini isteyin; seçmeden önce son ünlüyü söylesinler.