Sekiz Türkçe ünlü

Temel fikir

Sekiz ünlü üç ayrımla tanımlanır: dilin durumuna göre kalın (a ı o u) ya da ince (e i ö ü), dudağın durumuna göre düz ya da yuvarlak (o ö u ü), çenenin açıklığına göre geniş (a e o ö) ya da dar (ı i u ü). Her ünlü harfi ayrı bir hecedir: saat sa-at diye okunur.

Örnekler

• Köyde bir göl var.
• Okulda ışık yok.
• Üç kuş ağaçta.Üç sözcüğünde ü, kuş sözcüğünde u vardır. ü dudağı yuvarlanmış i, u dudağı yuvarlanmış ı gibidir; dudak aynı, dil ü'de önde, u'da arkadadır.
• atAt ile et yalnız ünlüyle ayrılır: a geniş ve kalın, e geniş ve incedir.
• tür
• kül
• Saat üçte.Saat sa-at diye iki hecedir; her ünlü harfi okunur. üçte sözcüğündeki ü, yuvarlak i gibidir.

Dikkat et

Öğrenciler ö'yü o, ü'yü u gibi söyler; oysa dudak aynı yuvarlaklıkta kalır, yalnız dil öne gelir ve sözcük değişir: ol ile öl, kul ile kül.

Kendin dene

1. Kırsal yerleşim yerine ne denir: köy mü, koy mu (körfez)? Sözcüğü yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   köy

   köy: ince ve yuvarlak ö gerekir; koy "körfez" demektir.

2. Odun yandıktan sonra kalan toza ne denir? Ünlüsü dudakları yuvarlak i gibidir.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   kül

   kül: ü, dudakları yuvarlanmış i gibidir; kul "hizmetkâr" demektir.

3. kız sözcüğündeki ünlüyü yazın: kalın, düz ve dar.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   ı

   ı: kız sözcüğünde dil geride, dudak düz, çene dardır.

4. saat sözcüğü kaç heceden oluşur? Sayıyı yazın.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   2 / iki

   2 (iki): saat sa-at diye iki hecedir; yan yana iki ünlü harfi iki heceye ayrılır.

Bugün kullan

Öğrencilerden at–et, kul–kül, ol–öl çiftlerini sesli okumalarını ve sekiz ünlünün her biri için kendi sözcüğünü yazmalarını isteyin.