Öğrencilerin yüklemi sona alarak basit cümle kurması için kısa bir not; ekler ve ünlü uyumu ayrı sayfalardadır.
Temel fikir
Türkçede kurallı cümle yüklemle biter: özne, zaman, yer ya da yön tümleci, nesne, yüklem. Sözcüklerin görevini ek belirttiği için yüklemden öncekiler yer değiştirebilir; yüklemin hemen önündeki sözcük en çok vurgulanır: Ali okula bugün gidiyor.
| Özne | Zaman | Yer veya yön | Nesne | Yüklem |
|---|---|---|---|---|
| Ali | bugün | okula | – | gidiyor |
| Annem | akşam | mutfakta | yemek | yapıyor |
| Biz | her gün | – | çay | içiyoruz |
Örnekler
- Ben her gün kitap okuyorum.Yüklem cümlenin sonunda kalır; öncesindeki sözcükler yer değiştirebilir, yalnızca vurgu biraz kayar.
- Ayşe sabah çay içiyor.
- Ali bugün okula gidiyor.Yüklemden hemen önceki sözcük vurgu taşır: Ali okula bugün gidiyor cümlesinde asıl bilgi yer değil, gündür (bugün).
- Annem mutfakta yemek yapıyor.
- Biz akşam sinemaya gidiyoruz.
- Ali bugün nereye gidiyor?Soru sözcüğü cevabın yerini alır ve yüklemin hemen önünde durur: Ali bugün okula gidiyor cümlesiyle karşılaştırın.
- Eve gidiyorum.Özne düşmüştür: gidiyorum sözcüğündeki -um eki 'ben'i gösterir; yüklem yine sondadır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler yüklemi öznenin hemen arkasına koyar: Ali gidiyor okula gibi. Bu, konuşmada ancak sonradan eklenen bir ayrıntı olarak geçer; Ali okula gidiyor diye düzeltin.
Kendin dene
Sözcükleri sıraya koyun: Okula gidiyorum.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okula gidiyorum
okula gidiyorum: yüklem sonda durur, yönelme tümleci okula önüne gelir; -um eki zaten 'ben'i gösterdiği için ben gerekmez.
Sözcükleri sıraya koyun, özne başta: Ali çay içiyor.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Ali çay içiyor
Ali çay içiyor: özne başta, nesne çay yüklemin hemen önünde, yüklem sonda.
Sözcükleri sıraya koyun: Nereye gidiyorsun?
Cevabı veya örnek cevabı göster
nereye gidiyorsun
nereye gidiyorsun: nereye cevabın (okula) yerini alır ve yüklemin önünde durur; yüklem yine sondadır.
Cümleyi bitiren fiili yazın: Biz sinemaya gidiyoruz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidiyoruz
gidiyoruz: yüklem cümleyi bitirir ve -uz eki 'biz' öznesini taşır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Sözcükleri sıraya koyun: Okula gidiyorum.
Sözcükleri sıraya koyun, özne başta: Ali çay içiyor.
Sözcükleri sıraya koyun: Nereye gidiyorsun?
Cümleyi bitiren fiili yazın: Biz sinemaya gidiyoruz.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden günlerini anlatan dört cümle yazmalarını, sonra zaman sözcüğünü başa ve yüklemin önüne taşıyıp vurgunun nasıl değiştiğini söylemelerini isteyin.