Bu derste öğrencinin durum zarfını cümledeki eylemle ilişkilendirmesini sağlayın. Sessizce için eylemin nasıl yapıldığını sorun. Aniden sözcüğünü karşılaştırma için kullanın; bu sözcükte -ce eki bulunmadığını belirtin.
Temel fikir
Ek, kalın ünlülerden sonra -ca veya -ça, ince ünlülerden sonra -ce veya -çe biçimini alır. Son ses ç f h k p s ş t ise ç, diğer durumlarda c kullanılır. Ek bitişik yazılır; araya kaynaştırma ünsüzü girmez. Tahtada hız → hızlı → hızlıca ve ses → sessiz → sessizce zincirlerini kurun. Seçimi kökün değil, ekin geldiği gövdenin son sesleri belirler. Dil adları bu dersin kapsamı dışındadır.
| Sıfat | Ek | Zarf |
|---|---|---|
| hızlı | -ca | hızlıca |
| güzel | -ce | güzelce |
| açık | -ça | açıkça |
| sert | -çe | sertçe |
Örnekler
- Kapıyı sessizce kapatıyoruz.
- Soruyu açıkça anlatıyoruz.
- Masaya sertçe vuruyoruz.
- Çantaları hızlıca hazırlıyoruz.
- Sebzeleri güzelce yıkıyoruz.
- Telefon aniden sustu.
- hızlıcahızlıSahip olma eki: -li / -lı / -lu / -lücaDurum zarfı yapan ekin dört biçimi
- sessizcesessizYokluk eki: -siz / -sız / -suz / -süzceDurum zarfı yapan ekin dört biçimi
- dikkatlicedikkatliSahip olma eki: -li / -lı / -lu / -lüceDurum zarfı yapan ekin dört biçimi
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrencinin açıkça yazarken k sesini ğ yapmadığını kontrol edin: ek ünsüzle başlar. Ayrıca her durum zarfının bu ekle kurulacağı izlenimini vermeyin; hızlı yürüyor da doğal bir kullanımdır. Biçimle birlikte cümledeki anlamı sorgulayın.
Kendin dene
hızlı sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
hızlıca
hızlıca: öğrenci hızlı gövdesinden başlamalıdır. Son ünlü ı olduğu ve gövde ünlüyle bittiği için -ca gelir; araya y girmez.
açık sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
açıkça
açıkça: son ünlü ı, ekin ünlüsünü a yapar; ötümsüz k ise ç gerektirir. Yan yana duran kç ünsüzlerinin ikisi de korunur.
sert sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sertçe
sertçe: t ötümsüzdür, e incedir; bu iki özellik -çe biçimini gerektirir. Sözcük, vurma eyleminin sert biçimde yapıldığını anlatır.
sessiz sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sessizce
sessizce: ses köküne önce -siz gelir. Artık son ses ötümlü z olduğu için ek -ce olur; seçimi kökteki s belirlemez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
hızlı sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
açık sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
sert sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
sessiz sıfatına durum zarfı yapan eki ekleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden evde yapılan üç işi farklı durum zarflarıyla anlatmalarını isteyin. Her ekte ünlü seçimini ve ünsüz benzeşmesini gövde üzerinden açıklatsınlar.