Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca uyumlu bir biçim kurmasını değil, türettiği fiilin yerleşik anlamını da açıklamasını hedefleyin. Adı veya sıfatı, fiil gövdesini ve çekimli biçimi ayrı ayrı gösterin.
Temel fikir
-le/-la addan fiil yapan bir yapım ekidir; sıfatlara da gelir. Son ünlü e, i, ö, ü ise -le, a, ı, o, u ise -la seçilir: temiz → temizle-, tuz → tuzla-. Mastar eki veya çekim eki bu gövdeden sonra gelir: temizlemek, temizledi. Ek l ile başladığı için ünlüyle biten tabana da doğrudan eklenir: ütülemek. Öğrenciye her ada bu eki getirerek yeni bir fiil kurdurmayın; başlamak örneğiyle biçimin yanında yerleşik anlamın da öğrenilmesi gerektiğini gösterin.
| Son ünlü | Ek | Taban → mastar |
|---|---|---|
| e, i, ö, ü | -le | temiz → temizlemek; ütü → ütülemek |
| a, ı, o, u | -la | tuz → tuzlamak; baş → başlamak |
Örnekler
- Babam balkonu temizledi.
- Aşçı çorbayı tuzladı.
- Konser biraz geç başladı.
- temizlemektemizleAddan fiil türeten ekmekMastar eki: -mek / -mak
- tuzlamaktuzlaAddan fiil türeten ekmakMastar eki: -mek / -mak
- başlamakbaşlaAddan fiil türeten ekmakMastar eki: -mek / -mak
- ütülemekütüleAddan fiil türeten ekmekMastar eki: -mek / -mak
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci araç bildiren ekin bağlantı sesini yapım ekine taşıyabilir. Suyla ile sulamak biçimlerini karşılaştırın: ikincisi su + la + mak biçiminde kurulur, suylamak olmaz. Ütüyle bir aracı, ütülemek ise bir işi belirtir.
Kendin dene
temiz sıfatından fiil türetip mastar biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
temizlemek
temizlemek: temiz sıfatının son ünlüsü i olduğundan gövde temizle- olur. Ardından gelen mastar eki de ince ünlülüdür; öğrencinin iki eki birbirinden ayırabildiğini kontrol edin.
tuz adından fiil türetip mastar biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
tuzlamak
tuzlamak: tabandaki u yuvarlak olsa da bu yapım ekinin yuvarlak ünlülü biçimi yoktur. -la ile kurulan gövdeye -mak gelir; fiil, bir şeye tuz eklemeyi anlatır.
ütü adından fiil türetip mastar biçimini yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
ütülemek
ütülemek: tabanın sonundaki ü korunur. Ekin başındaki l iki ünlünün yan yana gelmesini zaten önlediği için araya y girmez; fiil ütüyle yapılan işi adlandırır.
Boşluğu görülen geçmiş zamanla tamamlayın; yalnızca fiili yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
başladı
başladı: cümlede başlayan şey konserdir. Başlamak biçiminden -mak çıkarılır, başla- gövdesine -dı getirilir. Üçüncü tekil kişi için ayrıca kişi eki eklenmez.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
temiz sıfatından fiil türetip mastar biçimini yazın.
tuz adından fiil türetip mastar biçimini yazın.
ütü adından fiil türetip mastar biçimini yazın.
Boşluğu görülen geçmiş zamanla tamamlayın; yalnızca fiili yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden ev işleri hakkında bu sayfadaki üç fiille kısa bir anlatım yazmalarını isteyin. Yapım ekinin altını çizdirin, çekim ekini daire içine aldırın. Her fiilin tabanını ve anlamını ayrıca açıklatın.