Rangtelwoorden: -inci / -ıncı / -uncu / -üncü

Het idee

Het achtervoegsel maakt van een getal de plaats in een reeks: van iki wordt ikinci (tweede). De klinker volgt de laatste klinker van het getal: -inci na e i, -ıncı na a ı, -uncu na o u, -üncü na ö ü, zoals in beşinci, kırkıncı, onuncu, üçüncü. Eindigt het getal op een klinker, dan valt de eerste klinker van het achtervoegsel weg: -nci, -ncı, -ncu, -ncü, zoals in ikinci, altıncı, yirminci. Het rangtelwoord staat voor het zelfstandig naamwoord: ikinci sıra.

Voorbeelden

• Ben birinci sırada oturuyorum.Ik zit op de eerste rij.Het rangtelwoord staat voor het zelfstandig naamwoord, zoals een bijvoeglijk naamwoord: birinci sıra. Het voornaamwoord ben mag wegvallen.
• Kızım dördüncü sınıfa gidiyor.Mijn dochter zit in de vierde klas.De slot-t van dört wordt voor een klinker d: dört + üncü = dördüncü.
• Ben yarışta üçüncü oldum.Ik ben derde geworden in de race.Het rangtelwoord kan zonder zelfstandig naamwoord staan: in üçüncü oldum noemt het de behaalde plaats. De ç van üç blijft, en de harmonie geeft ü: üçüncü.
• Toplantı beşinci katta.De vergadering is op de vijfde verdieping.
• Kaçıncı kattasınız?Op welke verdieping bent u?kaç (hoeveel) + -ıncı vraagt naar de plaats in een reeks. De laatste klinker van kaç is a, dus -ıncı.
• üçüncüdein de derdeüç·üncüRangtelwoorden: -inci / -ıncı / -uncu / -üncü·de-de / -da / -te / -ta: in, op, bij
• altıncıdanvan de zesdealtı·ncıRangtelwoorden: -inci / -ıncı / -uncu / -üncü·dan-den / -dan / -ten / -tan: van, uit
• onuncuyanaar de tiendeon·uncuRangtelwoorden: -inci / -ıncı / -uncu / -üncü·ya-e / -a / -ye / -ya: naar, aan
• ikinciside tweede ervaniki·nciRangtelwoorden: -inci / -ıncı / -uncu / -üncü·si-i / -si: zijn, haar

Let op

Na een getal op een klinker voeg je het achtervoegsel niet volledig toe: ikinci, altıncı, yirminci, niet ikiinci of yirmiinci. Ook dört wordt zacht: dördüncü, niet dörtüncü.

Probeer het zelf

1. Maak het rangtelwoord van iki (twee): tweede.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   ikinci

   ikinci: iki eindigt op de klinker i, dus valt de eerste klinker van het achtervoegsel weg en blijft -nci over.

2. Maak het rangtelwoord van altı (zes): zesde.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   altıncı

   altıncı: altı eindigt op een klinker, dus komt er alleen -ncı bij, en de achterklinker ı geeft ı, niet i.

3. Maak het rangtelwoord van dört (vier): vierde.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   dördüncü

   dördüncü: de laatste klinker ö is voor en gerond, dus -üncü, en de t van dört wordt d voor de klinker.

4. Maak het rangtelwoord van otuz (dertig): dertigste.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   otuzuncu

   otuzuncu: otuz eindigt op een medeklinker, dus komt het hele achtervoegsel erbij, en de klinker u geeft -uncu.

Gebruik het vandaag

Schrijf de rangtelwoorden van birinci tot onuncu op en daarna een zin waarin je zegt op welke rij je zit of op welke verdieping je woont.