Bu B1 dersinde öğrencinin yer adındaki sözcük vurgusunu ekli biçimde korumasını ve aynı seslerden oluşan iki sözcüğü vurgu yoluyla ayırmasını hedefleyin. Derse bağlı ses kaydı yoktur; tablo yazılı alıştırmayı destekler.

Temel fikir

Yer adlarının birçoğunda vurgu son hecede değildir: AN-ka-ra, İs-TAN-bul, a-DA-na. Bu örnekleri tek bir hece sırası kuralına indirgemeyin; öğrenci adı vurgusuyla birlikte öğrensin. Buradaki bulunma durumu biçimlerinde vurgu aynı hecede kalır: AN-ka-ra-da, İs-TAN-bul-da. Tablodaki büyük harfler yalnızca vurgu gösterimidir; olağan yazım Ankara, Ankara'da biçimindedir. Yer adları dışındaki ŞİM-di ve lo-KAN-ta örneklerini de ekleyin. Öğrenci ünlüleri açıkça söylesin, vurguyu bağırarak vermesin. Sözcük içindeki vurgu yerini, cümlede hangi sözcüğün öne çıkarıldığı sorusundan ayrı ele alın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Olağan yazımVurgu gösterimi
AnkaraAN-ka-ra
Ankara'daAN-ka-ra-da
İstanbulİs-TAN-bul
İstanbul'daİs-TAN-bul-da
Adanaa-DA-na
Adana'daa-DA-na-da
bebekbe-BEK
BebekBE-bek
mısırmı-SIR
MısırMI-sır
şimdiŞİM-di
lokantalo-KAN-ta

Örnekler

  • Babam Ankara'da çalışıyor.Yalnızca adın okunuşu: AN-ka-ra-da. Bulunma durumunda vurgulu hece değişmez.
  • Teyzem İstanbul'da oturuyor.Yalnızca adın okunuşu: İs-TAN-bul-da. Bulunma durumunda vurgulu hece değişmez.
  • Ablam Adana'da yaşıyor.Yalnızca adın okunuşu: a-DA-na-da. Bulunma durumunda vurgulu hece değişmez.
  • bebek
  • Bebek
  • mısır
  • Mısır
  • şimdi
  • lokanta

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci ek geldiğinde vurguyu kendiliğinden sona taşıyabilir. Ayrıca be-BEK ile BE-bek, mı-SIR ile MI-sır ayrımını denetleyin. Cümle başındaki büyük harf anlamı tek başına ayırt ettirmediği için bağlamı da verin.

Kendin dene

  1. Ankara adının yalnızca vurgulu hecesini yazın: an, ka veya ra.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    an

    an: Ankara adının vurgusu ilk hecededir. Öğrenci üç heceli her adı ortadan vurguluyorsa bu örneği ilk hecede el çırparak yeniden çalıştırın.

  2. İstanbul'da biçiminin yalnızca vurgulu hecesini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    tan

    tan: İstanbul'da dört heceli olur, ancak bulunma durumu eki vurguyu üzerine almaz. Öğrencinin ikinci heceyi koruduğunu denetleyin.

  3. Burada Bebek semt adıdır. Vurgulu heceyi yazın: be veya bek.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    be

    be: Soruda semt adı istendiği için ilk hece öne çıkar. Son heceyi vurgulayan öğrenci yer adını değil, küçük çocuk anlamındaki bebek sözcüğünü söylemiş olur.

  4. Burada mısır yiyecektir. Vurgulu heceyi yazın: mı veya sır.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sır

    sır: Burada yiyecek olan mısır kastedilir ve son hece vurgulanır. İlk heceyi vurgulamak ülke adı Mısır ile karışmasına yol açar.

Bugün kullan

Önce tablonun vurgu sütununu kapatın; öğrenciden adı ve ekli biçimini söylemesini isteyin. Ardından bebek resmi ile semt adını eşleştiren kartlarla bebek ve Bebek karşılaştırmasını yaptırın.