Bu B1 çalışmasında cümle vurgusunu karşıtlık ve düzeltme bağlamında ele alın. Sayfaya bağlı bir ses kaydı yoktur. Cihazın seslendirme özelliği varsa bile hedeflenen odağı doğru yansıtacağı varsayılmamalıdır.

Temel fikir

Önce yanlış anlaşılmış bilgiyi verin, ardından öğrenciden yalnızca bu bilgiyi düzeltmesini isteyin. Kurallı fiil cümlelerinde vurgu çoğu kez yüklemden hemen önceki ögededir; ancak düzeltme odağı daha önceki bir sözcükte de olabilir. Ben yarın geliyorum. cümlesinde kişiyi düzeltirken ben, zamanı düzeltirken yarın öne çıkar. Sözcüklerin yazılışı ve seslerin boğumlanması değişmez. Odaktan sonraki bilinen bilgiyi daha geri planda söyleterek karşıtlığı belirginleştirin. Vurguyu her durumda sesi yükseltme kuralına indirgemeyin; yazılı cümle tek başına hangi bilginin düzeltildiğini göstermez.

Karşılaştırılacak kalıplar
SoruYanıtOdak sözcüğü
Ne zaman buluşuyoruz?Biz yarın buluşuyoruz.yarın
Nerede buluşuyoruz?Biz bahçede buluşuyoruz.bahçede
Bu çantayı kim taşıyor?Bu çantayı ben taşıyorum.ben

Örnekler

  • Biz yarın buluşuyoruz.Bugün bilgisini düzeltin: yarın odakta, buluşuyoruz geri plandadır. Diğer dizilişte bilinen biz yüklemden sonra gelir.
  • Biz bahçede buluşuyoruz.Mutfakta bilgisini düzeltin: bahçede odaktadır. Diğer dizilişte de biz arka plan bilgisi olarak kalır.
  • Bu çantayı ben taşıyorum.Taşıyanın sen olduğu bilgisini düzeltin: ben odaktadır. Diğer dizilişte aynı düzeltme cümle başındaki ben ile yapılabilir.
  • Biz bugün buluşuyoruz.İlk cümleyle karşılaştırın: yarın yerine bugün gelir. Buluşma değişmez, gün düzeltilir.
  • Biz mutfakta buluşuyoruz.Bahçeli örnekle karşılaştırın: Yeri düzeltirken mutfakta sözcüğünü öne çıkarın.
  • Bu çantayı sen taşıyorsun.Çantalı örnekle karşılaştırın: Taşıyan kişiyi düzeltmek için sen sözcüğünü öne çıkarın. Fiilin kişi eki de buna göre değişir.
  • Ben yarın geliyorum.Yazılış aynı, iki farklı odak: Kişiyi düzeltirken ben, günü düzeltirken yarın. Hangi karşıtlığın kastedildiğini bağlam gösterir.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Diğer dillerden gelen öğrencinin cümle sonundaki fiili otomatik olarak en güçlü söyleyip söylemediğini kontrol edin. Biz yarın buluşuyoruz. cümlesinde yanlış gün bilgisi düzeltiliyorsa odak yarın olur. Buluşuyoruz sözcüğünün öne çıkarılması ise buluşma eylemini karşıtlık konusu yapar.

Kendin dene

  1. Biri bugün buluşacağımızı söylüyor. Biz yarın buluşuyoruz. cümlesinde günü düzeltmek için vurgulanacak sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yarın

    yarın: Yanlış verilen bilgi gündür. Buluşma zaten kabul edildiği için öğrenci eylemi değil, bugünün yerine yarını öne çıkarmalıdır.

  2. Biri mutfakta buluşacağımızı söylüyor. Biz bahçede buluşuyoruz. cümlesinde yeri düzeltmek için vurgulanacak sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bahçede

    bahçede: Konuşanlar buluşma konusunda anlaşmıştır; değişen bilgi yerdir. Mutfak yerine bahçe belirtildiği için bulunma durumundaki bu sözcük odağı taşır.

  3. Biri bu çantayı senin taşıdığını söylüyor. Bu çantayı ben taşıyorum. cümlesinde kişiyi düzeltmek için vurgulanacak sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ben

    ben: Çanta ve taşıma eylemi biliniyor; düzeltilen, taşıyan kişidir. Kişi eki özneyi zaten gösterse de açıkça söylenen zamir burada karşıtlık kurar.

Bugün kullan

Öğrenciye Ben yarın geliyorum. cümlesini iki kez söyletin: önce gelenin arkadaşı olduğu bilgisini, sonra geliş gününün bugün olduğu bilgisini düzeltsin. Her söyleyişte odak sözcüğünün altını çizdirin; odaktan sonraki bölümün geri planda kalmasını isteyin.