Bu A2 çalışmasında konuşma parçacığı ya ile verilen bilgi ve konuşanın tutumu ayrıştırılır. Özgün diyaloglara ses kaydı eklenmemiştir.

Temel fikir

Ya, ayrı yazılan ve biçimi değişmeyen bir söylem parçacığıdır; bağlama göre hatırlatma, ısrar veya yakınma işlevi görebilir. Bugün pazar ile Bugün pazar ya! çiftini aynı durum içinde okutun; ortak bilginin hatırlatılmasını yalnızca günün bildirilmesinden ayırın. Tonlamayı değiştirerek tek bir sözcük karşılığının neden yetmediğini gösterin.

Örnekler

  • Biraz bekle ya!Bir arkadaşınız sizi sürekli acele ettiriyor. Bu yanıtla biraz beklemesini istiyorsunuz; söz sabırsız duyulabilir.
  • Bugün pazar ya!İki arkadaş bir dükkânı kapalı buluyor. İkisi de günün pazar olduğunu biliyor; yanıt, bu ortak bilgiyi hatırlatıyor.
  • Çay çok sıcak ya!Bir arkadaşınız neden çay içmediğinizi soruyor. Yanıt, çayın sıcaklığını bildirmenin yanında bu durumdan yakınmayı da içeriyor.
  • Biraz bekle.
  • Bugün pazar.
  • Çay çok sıcak.
  • — Bu bilet yüz lira. — Bırak ya! Çok pahalı!

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin ya sözcüğünü evet ya da her ricayı yumuşatan lütfen yerine kullanıp kullanmadığını kontrol edin. Bırak ya! bilet diyaloğunda inanmama bildirir; başka bir bağlamda konuyu kapatma isteği olabilir. Her kullanımda nesne bırakma anlamı aratmayın.

Kendin dene

  1. Arkadaşınız sizi sürekli acele ettiriyor. Israr bildiren sözcüğü seçin: ya mı, evet mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ya

    ya: konuşan kişi zaman kazanmak istiyor; karşısındakinin sözünü onaylamıyor. Evet seçimi, istenen ısrarı vermez.

  2. İkiniz de günün pazar olduğunu biliyorsunuz. Dükkân kapalı. Arkadaşınıza günü açıkça hatırlatan yanıtı yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bugün pazar ya

    Bugün pazar ya: iki kişi de günü biliyor. Yanıt, dükkânın kapalı oluşunu açıklamak için bu bilgiyi yeniden gündeme getiriyor.

  3. Yalnızca konuşma parçacığını çıkarın. Sıcaklığı bu ek vurgu olmadan bildiren üç sözcüklü cümleyi yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Çay çok sıcak

    Çay çok sıcak: ya çıkarılınca çayın sıcaklığına ilişkin bilgi korunur. Çok derecelendirmesi de kalır; parçacığın eklediği vurgu kalkar, ancak tonlama yine duygu taşıyabilir.

  4. Biletin fiyatına inanamıyorsunuz. Şaşkınlık ve inanmama bildiren gündelik tepkiyi tamamlayın: Bırak mı, Teşekkürler mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bırak

    Bırak: soruda verilen ya ile Bırak ya! tepkisini kurar. Burada fiyat inandırıcı gelmiyor; elde tutulan bir nesneyi bırakma isteği yok.

Bugün kullan

İkilere biri hatırlatma, diğeri sabırsızlık içeren iki kısa diyalog yazdırın. Ya bulunan ve bulunmayan yanıtları sesli karşılaştırın. Ardından yani, işte ve hani konusunun kendi dersine geçin.