Potoczne ya: nacisk, przypomnienie i niedowierzanie

Zasada

Ya jest osobnym, nieodmiennym słowem używanym w mowie potocznej. Porównaj Bugün pazar (stwierdzenie) z Bugün pazar ya! (przypomnienie czegoś, co obie osoby wiedzą). Przy prośbie, jak w Biraz bekle ya!, może wyrażać naleganie, a w Çay çok sıcak ya! nadaje wypowiedzi ton skargi. O efekcie decydują intonacja i kontekst, więc nie ma jednego tłumaczenia dla wszystkich użyć.

Przykłady

• Biraz bekle ya!No poczekaj chwilę!Ktoś znajomy ciągle cię pogania. Ta odpowiedź wyraża naleganie, by chwilę poczekać; może brzmieć niecierpliwie.
• Bugün pazar ya!Przecież dzisiaj jest niedziela!Dwie znajome osoby zastają zamknięty sklep. Obie wiedzą, jaki jest dzień: ta odpowiedź przypomina im wspólną wiedzę.
• Çay çok sıcak ya!Ale ta herbata jest gorąca!Ktoś pyta, dlaczego nie pijesz. Odpowiedź wyraża irytację tym, że herbata jest gorąca, a nie tylko informuje o temperaturze.
• Biraz bekle.Poczekaj chwilę.
• Bugün pazar.Dzisiaj jest niedziela.
• Çay çok sıcak.Herbata jest bardzo gorąca.
• — Bu bilet yüz lira. — Bırak ya! Çok pahalı!— Ten bilet kosztuje sto lir. — No co ty! Strasznie drogo!

Uważaj

Nie traktuj ya jako „tak” ani uprzejmego „proszę”, które można dodać do każdej prośby: może brzmieć natarczywie. W rozmowie o bilecie Bırak ya! wyraża niedowierzanie, a nie polecenie puszczenia przedmiotu. W innych sytuacjach może odrzucać pomysł lub zachęcać do porzucenia tematu.

Spróbuj samodzielnie

1. Ktoś ciągle cię pogania. Wstaw partykułę wyrażającą naleganie: ya czy evet?

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   ya

   ya: osoba mówiąca chce zyskać trochę czasu, a nie potwierdzić czyjeś zdanie. Evet znaczy „tak” i nie nadaje tutaj wypowiedzi zamierzonego nacisku.

2. Oboje wiecie, że jest niedziela. Sklep jest zamknięty. Przepisz odpowiedź, która wyraźnie przypomina o dniu tygodnia.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   Bugün pazar ya

   Bugün pazar ya: obie osoby wiedzą, jaki jest dzień. Odpowiedź przywołuje ten fakt jako wyjaśnienie zamkniętego sklepu, zamiast podawać nową informację o kalendarzu.

3. Usuń tylko partykułę. Napisz trzywyrazowe zdanie, które podaje temperaturę bez tego dodatkowego nacisku.

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   Çay çok sıcak

   Çay çok sıcak: po usunięciu ya informacja o herbacie pozostaje taka sama. Çok nadal znaczy „bardzo”; znika dodatkowy nacisk partykuły, choć intonacja nadal może wyrażać emocje.

4. Cena biletu wydaje się niewiarygodna. Uzupełnij potoczną reakcję niedowierzania: Bırak czy Teşekkürler?

   Pokaż odpowiedź lub przykładową odpowiedź

   Bırak

   Bırak: wraz z podanym ya tworzy reakcję Bırak ya! Cena wydaje się niewiarygodna; nikt nie trzyma przedmiotu, który trzeba puścić.

Użyj tego dzisiaj

Napisz dwie krótkie rozmowy znajomych: jedną z przypomnieniem i jedną z niecierpliwą odpowiedzią. Dodaj ya, potem je usuń i przeczytaj obie wersje na głos. Następnie poznaj yani, işte i hani w osobnej lekcji.