Öğrencilerin üç özür kalıbını ayırt etmesi ve kime özür dilediklerini doğru ekle söylemesi için kısa bir öğretmen notu.
Temel fikir
Özür dilerim gerçek bir kusur için, affedersiniz küçük bir rahatsızlık ya da dikkat çekme için, kusura bakma yakın biri için söylenir; saygı ya da çoğul için kusura bakmayın denir. Özür dilenen kişi çıkma durumu ekini alır: Ali'den özür dilerim.
| Durum | Kalıp | Kime söylenir |
|---|---|---|
| Gerçek bir hata | Özür dilerim | herkese |
| Geçerken ya da yabancıya seslenirken | Affedersiniz | yabancıya ya da yaşlı birine |
| Yakın birinin önünden geçerken | Affedersin | arkadaşa |
| Arkadaşlar arasında küçük bir hata | Kusura bakma | arkadaşa |
| Küçük bir hata, saygılı ya da birden çok kişiye | Kusura bakmayın | yabancıya, yaşlı birine ya da bir topluluğa |
Örnekler
- Geç kaldım, özür dilerim.Özür dilerim, kendi kusurun için söylenen tam özürdür. Özne -im ekinde saklıdır, ben demek gerekmez.
- Affedersiniz, geçebilir miyim?Affedersiniz, yanından geçerken ya da seslenirken söylenen hafif sözdür. -siniz eki saygı ekidir.
- Kusura bakma, mesajını görmedim.Kusura bakma, arkadaşından yanlışı yüzüne vurmamasını ister. Bakma, bak- fiilinin olumsuzudur ve sen dediğin kişiye söylenir.
- Kusura bakmayın, çok geç kaldık.
- Ali'den özür diledim.Özür kişiden dilenir; kişi çıkma durumu eki -den alır, burada kesme işaretinden sonra: Ali'den.
- Affedersiniz, bu koltuk boş mu?
- Özür dilerim, yanlış numarayı aradım.
- kusurakusuraYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
- bakmayınbakmaOlumsuz emir eki: -me / -mayınNezaket emri: -in / -ın / -un / -ün
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler her durumda affedersiniz der; oysa ciddi bir hatadan sonra bu söz hafif kalır. Ayrıca Ali'ye özür diledim gibi yönelme durumu kullanmak sık görülen bir hatadır; özür -den ile dilenir.
Kendin dene
Boşluğa uygun eki yazın; özür kişiden dilenir.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Ayşe'den
Ayşe'den: özür dilenen kişi çıkma durumunda olur; kesme işaretinden sonra ince ünlü e geldiği için ek -den olur.
Arkadaşınıza deyin: Kusura bakma, bugün çok işim var. Bak- fiilini olumsuz kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bakma
bakma: arkadaşa sen ile seslenilir, bu yüzden olumsuz bak- + -ma saygı eki almadan kullanılır.
Konuklarınıza deyin: Kusura bakmayın, odamız çok dağınık. Bak- fiilini saygılı olumsuzla kullanın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bakmayın
bakmayın: konuklara siz ile seslenilir; saygı eki -ın gelir ve araya kaynaştırma y girer.
Özür dilerken kullanılan tek sözcüğü yazın; -siniz ile biter.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Affedersiniz
Affedersiniz: yabancıdan geçmek için izin istemek küçük bir iştir; bu yüzden hafif söz ve saygılı -siniz kullanılır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Boşluğa uygun eki yazın; özür kişiden dilenir.
Arkadaşınıza deyin: Kusura bakma, bugün çok işim var. Bak- fiilini olumsuz kullanın.
Konuklarınıza deyin: Kusura bakmayın, odamız çok dağınık. Bak- fiilini saygılı olumsuzla kullanın.
Özür dilerken kullanılan tek sözcüğü yazın; -siniz ile biter.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden yabancıya çarpmayı, arkadaşa geç kalmayı ve komşudan gürültü için özür dilemeyi anlatan üç kısa cümle yazmalarını isteyin.