Bu etkinlik, olay örgüsünü aktarmak ile okur yorumunu gerekçelendirmek arasındaki ayrımı sözlü etkileşim içinde öğretir. Roman, makale ve diyalog bu ders için kurgulanmıştır. Öğrencinin yalnızca akıcı konuşmasına değil, görüşü kime atfettiğine de odaklanın.

Temel fikir

Özetleme, yorumlama ve örneklendirmeyi üç ayrı konuşma işlevi olarak ele alın: Özetle…, Bana göre…, Örneğin…. Makale tartışmasında ele almak konuya, savunmak ise bir sava işaret eder. Zaman ayırması gerektiğini savunuyor cümlesinde gereklilik bildiren içerik, adlaştırma yoluyla aktarılan savın parçası olur. Öğrenciler Hangi bölüm seni böyle düşündürdü? sorusuyla metinden dayanak istesin; Bu yoruma kısmen katılıyorum, ama… kalıbıyla katıldıkları noktayı sınırlayıp çekincelerini açıklasın.

Metni oku

Deniz: Bu romanı kısaca özetleyebilir misin?

Selin: Özetle, iki kız kardeş eski evlerini kurtarmaya çalışıyor. Ama asıl mesele ev değil, aralarındaki kırgınlık.

Deniz: Sonunu nasıl buldun?

Selin: Bana göre romanın sonu umut verici.

Deniz: Hangi bölüm seni böyle düşündürdü?

Selin: Örneğin, son bölümde kız kardeşler yıllar sonra ilk kez birlikte yemek yapıyor. Bu sahne bana yeniden yakınlaşabileceklerini düşündürdü.

Deniz: Bu yoruma kısmen katılıyorum, ama son bölüm bana aceleye gelmiş gibi geldi. Sorunlarını bu kadar çabuk çözmeleri pek inandırıcı değildi.

Selin: Haklı olabilirsin. Yine de bütün sorunlarını çözdüklerini düşünmüyorum.

Deniz: Peki, yalnızlık hakkındaki makale için ne dersin?

Selin: Yazar bu makalede yalnızlığı ele alıyor. Komşuların birbirine zaman ayırması gerektiğini savunuyor.

Deniz: Sen bu görüşe katılıyor musun?

Selin: Kısmen. Bence birlikte geçirilen zaman önemli, ama herkesin yalnız kalmaya da ihtiyacı var.

Örnekler

  • Bu romanı kısaca özetleyebilir misin?
  • Yazar bu makalede yalnızlığı ele alıyor.
  • Bana göre romanın sonu umut verici.
  • Özetle, iki kız kardeş eski evlerini kurtarmaya çalışıyor.
  • Yazar, komşuların birbirine zaman ayırması gerektiğini savunuyor.
  • Bu yoruma kısmen katılıyorum, ama son bölüm bana aceleye gelmiş gibi geldi.
  • Hangi bölüm seni böyle düşündürdü?
  • Örneğin, son bölümde kız kardeşler yıllar sonra ilk kez birlikte yemek yapıyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin kendi çıkarımını doğrudan yazarın görüşü gibi sunup sunmadığını izleyin. Bana göre ile yazara göre aynı kişiye gönderme yapmaz. Bir karakterin davranışı yoruma dayanak olabilir; tek başına yazarın inancını kanıtlamaz. Ayrıca katılmak fiilinin bu anlamda yönelme durumu istediğini denetleyin: yorumu katılıyorum değil, yoruma katılıyorum.

Kendin dene

  1. ___, iki kız kardeş eski evlerini kurtarmaya çalışıyor. (Özetle / Örneğin) Olay örgüsünün tamamını tek cümlede özetleyin. Özetle veya Örneğin seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Özetle

    Özetle: Cümle, iki kız kardeşin temel amacını vererek olay örgüsünü sıkıştırır. Örneğin seçilseydi daha önce belirtilen bir düşünceye tek bir örnek sunulması beklenirdi.

  2. ___ romanın sonu umut verici. (Bana göre / Yazara göre) Yazarın görüşünü değil, son hakkındaki kendi değerlendirmenizi belirtin. Bana göre veya Yazara göre seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Bana göre

    Bana göre: Yönerge öğrencinin son hakkındaki değerlendirmesini ister. Yazara göre seçimi, aynı değerlendirmeyi yazarın görüşü olarak aktarır ve göndergenin değişmesine yol açar.

  3. Yazar, komşuların birbirine zaman ayırması ___ savunuyor. (gerekiyor → ?) Yazarın savını aktarın. gerekiyor biçimini savunuyor öncesinde gereken yapıya dönüştürün.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    gerektiğini

    gerektiğini: Komşuların zaman ayırmasının gerekli olduğu düşüncesi, savunuyor yükleminin nesnesi olan yapıya girer. Bağımsız yargı kuran gerekiyor biçimi bu boşluğa olduğu gibi taşınamaz.

  4. Bu ___ kısmen katılıyorum. (yorum → ?) Bir yoruma kısmen katıldığınızı belirtin. yorum sözcüğüne uygun durum ekini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yoruma

    yoruma: Burada bir etkinliğe katılma değil, bir görüşe katılma söz konusudur; görüş yine yönelme durumundadır. Yorum sözcüğüne -a gelir, belirtme durumundaki yorumu bu kullanımda uygun değildir.

Bugün kullan

İkililere özgün bir olay örgüsü kurdurun. Altı repliklik konuşmada bir cümlelik özet, yorum, dayanak isteyen soru, örnek sahne ve gerekçeli kısmi itiraz bulunmasını isteyin. Sonra kurgusal bir makaleye geçerek yazarın savı ile öğrencinin yanıtını ayrı ayrı işaretletin.