Öğrencilerin süt sözcüğünü hâl ve iyelik ekleriyle kurmaları için kısa bir öğretmen notu.
Temel fikir
Ad tek heceli, son ünlüsü ön yuvarlak ü'dür; son ünsüzü t hiçbir ekte yumuşamaz: sütü, süte, sütün, sütüm. Ek ünlüsü ü ya da e olur; t'den sonra bulunma ve ayrılma ekleri -te, -ten biçiminde yazılır: sütte, sütten.
| Ek | Biçim | Gövde harfi |
|---|---|---|
| - | süt | t |
| -ler | sütler | t |
| -ü | sütü | t |
| -e | süte | t |
| -te | sütte | t |
| -ten | sütten | t |
| -ün | sütün | t |
| -üm | sütüm | t |
| -ümüz | sütümüz | t |
| -ünüz | sütünüz | t |
Örnekler
- Sütü buzdolabına koydum.
- Çocuk sütten hoşlanmıyor.Hoşlanmak eylemi ayrılma durumu ister: sütten hoşlanmak. t'den sonra ek -ten olur.
- Kedi sütümü içti.
- Bir bardak süt istiyorum.Bardak gibi bir ölçü sözcüğünden sonra süt ek almaz: bir bardak süt.
- Bu sütte şeker var mı?
- Sütün rengi beyaz.Sütün ilgi durumundadır: «sütün rengi». Aynı yazım «senin sütün» anlamına da gelir.
- sütümüzdensütümüzİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- sütümdesütümİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -mdeBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kitap → kitabı örneğini genelleyip südü ya da sütde yazabilir; yumuşamanın her sözcükte olmadığını gösterin. Ayrıca sütü ile sütün biçimlerinin cümleye göre iki anlama geldiğini hatırlatın.
Kendin dene
süt sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sütü
sütü: belirtme durumu eki; son ünlü ü olduğu için ek -ü olur, t yumuşamaz.
süt sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sütte
sütte: t ötümsüz olduğundan ek t ile başlar; ön ünlüyle -te olur.
süt sözcüğüne «benim» anlamında iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sütüm
sütüm: birinci tekil kişi iyelik eki ünsüzden sonra -üm; t değişmez.
süt sözcüğüne «bizim» anlamında iyelik ve ayrılma eklerini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sütümüzden
sütümüzden: süt + ümüz + den; z ötümlü olduğundan ayrılma eki -den olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
süt sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
süt sözcüğüne bulunma durumu ekini getirin.
süt sözcüğüne «benim» anlamında iyelik ekini getirin.
süt sözcüğüne «bizim» anlamında iyelik ve ayrılma eklerini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden mutfaktaki süt hakkında dört cümle yazmalarını isteyin: ölçü sözcüğü, ayrılma, iyelik ve belirtme durumu birer kez geçsin; her biçimde t'nin kaldığını denetleyin.