Ünlüyle biten bir adın iyelik eklerini ve durum eklerini doğru sırayla kurmayı öğretmek için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
çanta ünlüyle biten bir addır; iyelik ekleri ünlüsünü düşürür: çantam, çantan, çantası, çantamız. Durum eki her zaman iyelik ekinden sonra gelir: çantamda, çantama. Üçüncü kişi iyeliğinden sonra kaynaştırma ünsüzü n gerekir: çantasında.
| Ek | Biçim | Kaynaştırma |
|---|---|---|
| - | çanta | — |
| -lar | çantalar | — |
| -yı | çantayı | y |
| -ya | çantaya | y |
| -da | çantada | — |
| -dan | çantadan | — |
| -nın | çantanın | n |
| -m | çantam | — |
| -n | çantan | — |
| -sı | çantası | s |
| -mız | çantamız | — |
| -nız | çantanız | — |
| -mda | çantamda | — |
| -sına | çantasına | n |
Örnekler
- Çantamı masaya koyuyorum.Önce iyelik eki, en sonda belirtme durumu eki gelir: çantam + ı = çantamı. Ünsüz m'den sonra kaynaştırma y'si gerekmez.
- Sınıfta bir çanta görüyorum.İlk kez söz edilen çanta genellikle belirtme eki almaz: bir çanta görüyorum. Bilinen, belli çanta alır: çantayı görüyorum.
- Çantamda su ve ekmek var.
- çantalarımçantalarÇoğul eki: -ler / -larımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- çantasındaçantasıÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- çantayaçantayKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıaYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
- Telefonum çantamda.
- Ayşe'nin çantası çok ağır.Ad kesme işaretiyle ilgi eki alır, Ayşe'nin; sahip olunan şey iyelik eki alır, çantası. İkisi birlikte gerekir.
- Sizin çantanız hangisi?
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler durum ekini iyelik ekinin önüne koyar (çantadam) ya da ünlüden sonra da ünlülü iyelik eki getirir (çantaım). Önce iyelik, sonra durum eki sırasını örnekle gösterin.
Kendin dene
çanta sözcüğüne 'benim' anlamlı iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çantam
çantam: ünlüden sonra 1. kişi iyeliği yalnızca -m'dir.
çanta sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çantayı
çantayı: ad ünlüyle bittiği için belirtme durumu eki kaynaştırma y'siyle gelir.
çanta sözcüğüne önce 'bizim' iyeliğini, sonra bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çantamızda
çantamızda: önce iyelik eki -mız, sonra bulunma durumu eki; z ötümlü olduğu için -da.
çanta sözcüğüne önce 'onun' iyeliğini, sonra yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çantasına
çantasına: iyelik ekinden sonra yönelme durumu eki n ile kaynaşır: -na.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
çanta sözcüğüne 'benim' anlamlı iyelik ekini getirin.
çanta sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
çanta sözcüğüne önce 'bizim' iyeliğini, sonra bulunma durumu ekini getirin.
çanta sözcüğüne önce 'onun' iyeliğini, sonra yönelme durumu ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden çantalarında ne olduğunu anlatan dört kısa cümle yazmalarını isteyin; iyelik ekinin altını çizdirin.