Bu derste öğrencinin yalnızca ekleri sıralamasını değil, anlattığı toplumun sayısını ve kimin toplumu olduğunu belirlemesini hedefleyin. Bir romanın betimlediği toplum ile iki toplumu karşılaştıran bir araştırmayı yan yana ele alın.

Temel fikir

Toplum anlamca bir bütünü anlatır; üyelerinin çokluğu adın çoğul çekilmesini gerektirmez. Toplumlar ayrı toplumları gösterir. Kökün sonundaki m değişmez: toplumu, topluma, toplumumuz. Tahtada toplumumuz ile toplumlarımız biçimlerini karşılaştırın; çoğul ekinden sonra iyelik ekinin -ımız olduğunu, yuvarlak ünlünün korunmadığını gösterin. Durum eklerini bu biçimlerin cümledeki görevleriyle eşleştirin.

Karşılaştırılacak kalıplar
GörevTekil adÇoğul ad
Yalın durum*toplum**toplumlar*
Belirtme durumu*toplumu**toplumları*
Yönelme durumu*topluma**toplumlara*
Bulunma durumu*toplumda**toplumlarda*
Ayrılma durumu*toplumdan**toplumlardan*
İlgi durumu*toplumun**toplumların*
Birinci tekil kişi iyeliği*toplumum**toplumlarım*
İkinci tekil kişi iyeliği*toplumun**toplumların*
Üçüncü tekil kişi iyeliği*toplumu**toplumları*
Birinci çoğul kişi iyeliği*toplumumuz**toplumlarımız*
İkinci çoğul kişi iyeliği; saygı*toplumunuz**toplumlarınız*
Üçüncü çoğul kişi iyeliği; adın sayısı bağlamdan anlaşılır*onların toplumları**onların toplumları*

Örnekler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Durakta bekleyen insanları yalnızca bir araya geldikleri için toplum diye adlandırmak uygun değildir; bu bağlamda kalabalık beklenir. Öğrencinin toplumlar ile bir toplumun üyelerini kastetmediğini de kontrol edin. Anlamca çokluk ile biçimce çoğulluğu birbirinden ayırmasını isteyin.

Kendin dene

  1. Boşluğu toplum adının uygun biçimiyle tamamlayın; sayıdan sonraki adın durum ekini de düşünün.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    toplumu

    toplumu: iki sayısından sonra çoğul eki gelmez; ancak karşılaştırılan iki toplum belirtili nesne olduğu için belirtme durumu eki -u gerekir. Sayı, durum ekini ortadan kaldırmaz.

  2. Topluma ait ihtiyaçlardan söz etmek için toplum adını uygun biçime getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    toplumun

    toplumun: ihtiyaçları ile kurulan belirtili ad tamlamasında tamlayan ilgi eki alır. Aynı biçim başka bir bağlamda ikinci tekil kişi iyeliği taşıyabilir; burada ihtiyaçların kime ait olduğu anlatılır.

  3. Farklı ülkelerden gelen konuşmacılar kendi toplumlarını anlatıyor. Toplum adına çoğul, birinci çoğul kişi iyelik ve bulunma durumu eklerini getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    toplumlarımızda

    toplumlarımızda: Konuşmacılar farklı toplumlara gönderme yapar. Toplum + -lar + -ımız + -da sıralamasında son ek, benzer sorunların bu toplumların içinde görüldüğünü belirtir.

  4. Onun sözcüğüne bağlı olan toplum adını, dillerin nerede konuşulduğunu gösterecek biçime getirin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    toplumunda

    toplumunda: onun üçüncü tekil kişi iyeliğini belirler. İyelik eki -u ile bulunma eki -da arasına n girer. Toplumda yazılırsa ilgili kişiye kurulan iyelik bağı eksik kalır.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir toplumun ihtiyaçları, iki toplumun karşılaştırılması ve kendi toplumlarında yaşanan bir olay üzerine üç cümle yazmalarını isteyin. Her cümlede adın sayısını, iyelik ilişkisini ve durumunu açıklatsınlar.