Met bekende paren van een zelfstandig en een bijvoeglijk naamwoord beschrijf je een gebied, verband of eigenschap. Een volgend achtervoegsel benoemt de eigenschap zelf.

Het idee

Bij gebruikelijke afleidingen volgt -sel op een voorklinker (e, i, ö, ü) en -sal op een achterklinker (a, ı, o, u): bilim → bilimsel, duygu → duygusal. Het achtervoegsel sluit direct aan, ook na een klinker: kişi → kişisel. Voor s blijft de laatste k van de basis behouden in geleneksel. Deze bijvoeglijke naamwoorden kunnen voor een zelfstandig naamwoord staan; een volgend -lik/-lık benoemt een eigenschap: bilimsellik, duygusallık. Niet elk zelfstandig naamwoord levert zo een gangbaar woord op.

Patronen vergelijken
Laatste klinkerAchtervoegselBasisBijvoeglijk naamwoord
a, ı, o, u-salduyguduygusal
e, i, ö, ü-selbilimbilimsel
e, i, ö, ü-selgelenekgeleneksel
e, i, ö, ü-selkişikişisel

Voorbeelden

Voorlezen gebruikt een synthetische Turkse stem op je apparaat. Kwaliteit en beschikbaarheid verschillen; je uitspraak wordt niet beoordeeld.

Let op

Pas dit patroon niet op elk bijvoeglijk naamwoord toe. Leer kültürel (cultureel) als een vast woord op -el, en ulusal (nationaal) met maar één s. Dat geeft geen algemene regel om elders een s toe te voegen of weg te laten.

Probeer het zelf

  1. Vorm het bijvoeglijk naamwoord van bilim (wetenschap): een wetenschappelijke methode.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    bilimsel

    bilimsel: De laatste klinker van bilim is i, dus het bijvoeglijk naamwoord krijgt e. Het beschrijft de wetenschappelijke basis van de methode; het zelfstandig naamwoord alleen betekent wetenschap.

  2. Vorm het bijvoeglijk naamwoord van duygu (gevoel): een emotionele reactie.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    duygusal

    duygusal: De laatste u vraagt hier om a, niet om een geronde klinker. De reactie komt voort uit gevoelens; na duygu verschijnt geen verbindingsmedeklinker.

  3. Voeg de drie delen samen tot het zelfstandig naamwoord voor het traditionele karakter.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    geleneksellik

    geleneksellik: gelenek + sel + lik vormt eerst een bijvoeglijk naamwoord en dan een eigenschapsnaam. De eerste k staat voor s en de laatste hoort bij -lik; geen van beide wordt hier door een klinker gevolgd.

  4. Kies het bijvoeglijk naamwoord voor “cultureel”, niet voor “landelijk”.

    Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

    kültürel

    kültürel: De aanwijzing gaat over cultuur. Ulusal verwijst naar een natie of het nationale niveau; je kiest op grond van betekenis, niet alleen van klinkerharmonie.

Gebruik het vandaag

Schrijf een zin over een wetenschappelijke methode en een over een culturele activiteit. Splits geleneksellik op en verklaar waarom beide letters k behouden blijven.