Bu B2 dersinde addan sıfat türetmeyi yerleşik sözcük çiftleriyle ele alın. Öğrencinin hem ekin biçimini hem de türemiş sözcüğün bağlamdaki anlamını açıklamasını bekleyin; yalnızca boşluk doldurtmakla yetinmeyin.
Temel fikir
Bilim → bilimsel ve duygu → duygusal çiftleriyle başlayın. Son ünlü inceyse -sel, kalınsa -sal seçilir; ünlüyle biten kişi de eki doğrudan alır: kişisel. Geleneksel içindeki k, ardından ünsüz geldiği için korunur. Sonra bilim + sel + lik zinciriyle sıfattan soyut ada geçişi gösterin. Öğrencilerden bilimsel yöntem ile bilimsellik arasındaki görev farkını açıklamalarını isteyin. Türetmeyi her ada uygulanabilen otomatik bir işlem gibi sunmayın.
| Son ünlü | Ek | Taban | Sıfat |
|---|---|---|---|
| a, ı, o, u | -sal | duygu | duygusal |
| e, i, ö, ü | -sel | bilim | bilimsel |
| e, i, ö, ü | -sel | gelenek | geleneksel |
| e, i, ö, ü | -sel | kişi | kişisel |
Örnekler
- Bu dergi bilimsel makaleler yayımlıyor.
- Bu atölye geleneksel yöntemleri öğretiyor.
- Festival kültürel etkinliklerle başladı.
- Ulusal yarışma yarın başlıyor.
- Bu karar tamamen kişisel.
- Hikâyenin sonu oldukça duygusal.
- bilimsellikbilimsel-sel / -sal ile sıfat türetmelikSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lük
- duygusallıkduygusal-sel / -sal ile sıfat türetmelıkSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lük
- geleneksellikgeleneksel-sel / -sal ile sıfat türetmelikSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lük
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Kültürel sözcüğünü -sel ekinin düzenli bir örneği olarak çözümletmeyin; bu yerleşik sözcük -el ile biter. Ulusal ise tek s ile yazılır. Bu iki örnekten genel bir s düşmesi veya eklenmesi kuralı çıkarılması, öğrenciyi başka sözcüklerde yanlış biçimlere götürür.
Kendin dene
bilim adından sıfat türeterek yöntem sözünü niteleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bilimsel
bilimsel: bilim tabanının son ünlüsü i olduğu için ince biçim seçilir. Boşlukta yöntem adını niteleyen bir sıfat gerekir; yalnızca bilim yazmak istenen sıfatı vermez.
duygu adından sıfat türeterek tepki sözünü niteleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
duygusal
duygusal: Son ünlü u olsa da bu ekin ünlüsü yuvarlaklaşmaz; kalın biçim -sal olur. Sözcük, tepkinin duygularla biçimlendiğini anlatır ve tabandan sonra kaynaştırma ünsüzü almaz.
Geleneklere bağlı olma özelliğini adlandıran sözcüğü üç parçayı birleştirerek yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
geleneksellik
geleneksellik: gelenek + sel + lik sırasında önce sıfat, sonra özellik adı oluşur. İlk k tabandadır ve ardından s gelir; son k ise -lik ekindedir. Burada ikisini de izleyen bir ünlü yoktur.
Ulusla değil, kültürle ilgili etkinliklerden söz eden sıfatı seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kültürel
kültürel: İpucu kültür alanını gösterir. Ulusal ulusla veya ülke düzeyiyle ilgilidir; öğrencinin seçimini yalnız biçimle değil, anlamla gerekçelendirmesi gerekir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
bilim adından sıfat türeterek yöntem sözünü niteleyin.
duygu adından sıfat türeterek tepki sözünü niteleyin.
Geleneklere bağlı olma özelliğini adlandıran sözcüğü üç parçayı birleştirerek yazın.
Ulusla değil, kültürle ilgili etkinliklerden söz eden sıfatı seçin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrenciler bilimsel bir yöntem ve kültürel bir etkinlik hakkında birer cümle yazsın. Ardından geleneksellik sözcüğünü parçalasınlar; iki k sesinin hangi parçalarda bulunduğunu ve neden korunduğunu açıklasınlar.