Bu öğretmen notu, öğrencinin boşluğun iki yanını birlikte okuyup anlam ilişkisini gerekçelendirmesine yöneliktir. Sorular bu ders için yazılmıştır; resmî sınav sorusu değildir. Öğrenciden yalnızca verilen seçenekler arasından seçim yapmasını isteyin.

Temel fikir

Seçenekleri göstermeden önce ikinci yargının görevini sorun. Gerekçe için çünkü, sonuç için bu yüzden düşünülür. Karşıtlıkta ama ve ancak seçeneklerini iki yargıyla birlikte sınatın; beklentiyi düzelten ikinci yargıda oysa üzerinde durun. Amaç bağlaç tanımını ezberletmek değil, tamamlanan cümlenin anlamını denetletmektir.

Örnekler

  • Bugün yollar kapalı çünkü kar yağıyor.
  • Bugün otobüs gelmedi, bu yüzden yürüdük.
  • Bugün hava soğuk ama güneş parlıyor.
  • Bu oda geniş ancak hiç güneş almıyor.
  • Herkes toplantıyı yarın sanıyordu, oysa toplantı bugün.
  • Kapıyı açamadık çünkü anahtar yanımızda değildi.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci iki olay arasında ilişki bulunca ilişkinin yönünü denetlemeyi unutabilir. İlk iki soruyu yan yana okutun. Üçüncü soruda ise ama ile ancak arasında zorunlu bir anlam farkı aratmayın; ikisi de bu karşıtlığı kurar.

Kendin dene

  1. Parantez içindeki bağlayıcılardan birini seçin. Işık yanmıyor ___ ampul bozuk. (çünkü / bu yüzden / oysa)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çünkü

    çünkü: Ampulün bozuk olması ışığın yanmamasını açıklar. Öğrenci gerekçenin boşluktan sonra geldiğini fark etmelidir.

  2. Parantez içindeki bağlayıcılardan birini seçin. Ampul bozuk, ___ ışık yanmıyor. (çünkü / bu yüzden / ancak)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    bu yüzden

    bu yüzden: Bu kez önce arıza, sonra arızanın sonucu verilir. Işığın yanmaması ampulü bozan neden olarak sunulmaz.

  3. Parantez içindeki bağlayıcılardan birini seçin. Bu masa ucuz ___ mutfağa sığmıyor. (ama / ancak / çünkü)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    ama / ancak

    ama / ancak: Ucuzluk olumlu bir özellik, mutfağa sığmamak ise kullanım açısından bir engeldir. Her iki seçenek de bu karşıtlığı kurar; sığmamak ucuzluğun gerekçesi değildir.

  4. Parantez içindeki bağlayıcılardan birini seçin. Herkes salonu boş sanıyordu, ___ içeride bir toplantı vardı. (oysa / çünkü / bu yüzden)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    oysa

    oysa: Salonu boş sanmak bir beklentidir; içerideki toplantı bu beklentiyi boşa çıkarır. Öğrencinin ikinci yargıyı neden olarak değil, önceki düşünceyi düzelten bilgi olarak okumasını bekleyin.

Bugün kullan

Her boşluk için bir seçenek ve bir gerekçe isteyin. Ardından ilk sorunun yargılarını yer değiştirterek bağlacı yeniden seçtirin. Son soruda beklenti ile gerçeği ayrı ayrı işaretletin; üçüncü sorunun iki doğru cevabını sınıfta karşılaştırın.