Bu derste amaç, öğrencinin bir kalıp sözü çevirmesinden çok konuşanın tutumunu gerekçelendirmesidir. Önce gerçek bir başarıya yönelik beğeni, ardından yinelenen bir gecikmeye yönelik sitem bağlamı verin. Aynı ünlemin iki durumda neden farklı anlaşıldığını tartıştırın.

Temel fikir

Maşallah, Arapça kökenli, beğenme bildiren ve nazardan korunma dileğiyle ilişkilendirilen bir ünlemdir. Nazar bağlantısını kültürel bir inanış olarak açıklayın; korunma garantisi gibi sunmayın. Örneklerde gözlenen bir özellik veya ortaya çıkmış bir sonuç değerlendirilirken inşallah beklenen sonuca ilişkin dileği belirtir. Ünlemi övgünün başına ya da sonuna taşıtarak anlamın korunduğunu gösterin. Hitap edilen kişi değişse de ünlem değişmez; yakınlık ve nezaket ayrımını kızın ile bahçeniz gibi çevre sözcükler taşır. Standart yazımın tek sözcük olduğunu, ş ve çift l içerdiğini belirtin. Özellikle Arapça bilen öğrencilerde kaynak dilin ayrı yazımının aktarılıp aktarılmadığını kontrol edin.

Örnekler

  • Maşallah, bahçeniz yemyeşil olmuş.
  • Maşallah, kızın ne güzel çiziyor!
  • Maşallah, deden hâlâ çok dinç.
  • Bu kadar kısa sürede bütün rafları tek başına yapmışsın, maşallah!
  • Maşallah, bugün de toplantıya bir saat geç geldin!Burada içten övgü değil, alaylı bir sitem vardır; bir saatlik gecikmenin yinelenmesi rahatsızlık yaratır.
  • Maşallah, projeniz çok ilgi görüyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, maşallah sözcüğünü gördüğü her cümleyi övgü diye etiketleyebilir. Bir saatlik gecikmenin tekrarlandığı örnekte olumlu görünen ünlem ile olumsuz durum arasındaki çelişki sitemi oluşturur. Gelecek ay işe başlama umudunda ise henüz övülen bir sonuç yoktur; bu bağlamda inşallah beklenir.

Kendin dene

  1. Çiçekler açmış durumda. Rengârenk balkona duyulan beğeniyi belirten sözü seçin. Çiçeklerin hepsi açmış! ___, balkon rengârenk. (maşallah / inşallah)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Maşallah

    Maşallah: çiçekler açmıştır ve balkonun renkleri görülebilmektedir. Öğrenci, ileride gerçekleşmesi istenen bir olay yerine gözlenen sonuca verilen tepkiyi seçmelidir.

  2. Konuşan kişi gelecek ay işe başlamayı umuyor. Bu beklentiyi belirten sözü seçin. ___, gelecek ay işe başlayacağım. (maşallah / inşallah)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    İnşallah

    İnşallah: işe başlama gelecek aya ilişkin bir beklentidir. Bu cümlede henüz tamamlanmış bir başarıya övgü yöneltilmediği için gelecek beklentisini belirten söz uygundur.

  3. Bir kişi yine bir saat geç geliyor ve konuşan kişi bundan rahatsız. Sözün işlevini seçin: övgü mü, sitem mi? Maşallah, bugün de toplantıya bir saat geç geldin! (övgü / sitem)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sitem

    sitem: bir saat geç gelmenin yinelenmesi rahatsızlık yaratır. Olumlu görünen ünlem bu olumsuz davranışla karşı karşıya getirildiği için sözün işlevi övgüden ayrılır.

  4. Bir arkadaşınız çiziminizi içtenlikle övüyor. Uygun karşılığı seçin. Maşallah, çok güzel çiziyorsun! → ___ (Teşekkür ederim / Geçmiş olsun)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    Teşekkür ederim

    Teşekkür ederim: içten bir övgüye teşekkürle karşılık verilebilir. Geçmiş olsun ise hastalık veya olumsuz bir yaşantı sonrasında söylenir; bu konuşmada böyle bir durum yoktur.

Bugün kullan

İkilere ayrılan öğrencilerden bir başarıyı öven ve yinelenen bir gecikmeye sitem eden iki kısa konuşma yazmalarını isteyin. Her konuşmaya bağlam notu eklesinler. Diğer ikili, metinden kanıt göstererek konuşanın niyetini açıklasın; içten övgüye uygun bir karşılık da yazsın.