Ünlüyle biten adların çekimini ve iyelik ekini, örnek olarak kedi sözcüğüyle, sınıfta nasıl göstereceğinize dair kısa bir not.
Temel fikir
Ünlüyle biten ad, ünlüyle başlayan eklerden önce kaynaştırma ünsüzü alır: kediye, kediyi (y), kedinin (n), kedisi (s). İyelik eki ünlüden sonra kendi ünlüsünü düşürür: kedim, kedin, kedimiz. Ek ünlüleri ince ünlüdür, çünkü son ünlü idir.
| Ek | kedi ile | Anlam |
|---|---|---|
| -ler | kediler | çoğul |
| -yi | kediyi | belirtme |
| -ye | kediye | yönelme |
| -de | kedide | bulunma |
| -den | kediden | ayrılma |
| -nin | kedinin | tamlayan |
| -m | kedim | benim kedim |
| -n | kedin | senin kedin |
| -si | kedisi | onun kedisi |
| -miz | kedimiz | bizim kedimiz |
| -niz | kediniz | sizin kediniz |
| -leri | kedileri | onların kedisi |
Örnekler
- Kedim pencerede uyuyor.
- Ali kediyi seviyor.
- Komşunun kedisi bahçede.İki sözcükte de ek var: komşu + nun sahibi, kedi + si ise kimin kedisi olduğunu gösterir. Ünlüden sonra ek si olur, i olmaz.
- kedilerimkedilerÇoğul eki: -ler / -larimİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- kedimizdenkedimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- kedininkedininİlgi durumu eki: -in / -ın / -un / -ün
- kedisinikedisiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -siniBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü
- Onun kedisi çok küçük.Onun, ‘onun’ anlamına gelir; Türkçede cinsiyet yoktur. Kimden söz edildiği belli olduğunda düşebilir: Kedisi çok küçük.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler ünlüyü ikiletir (kediim, kedii) ve belirtme durumundaki kediyi ile üçüncü kişi iyeliği olan kedisi'ni karıştırır; ana dilinde iyelik eki olmayan öğrenciler bu iki biçimi ayırmakta zorlanır.
Kendin dene
kedi sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kediyi
kediyi: seviyor fiilinin nesnesi belirtme durumundadır; ünlüden sonra kaynaştırma ünsüzü y gelir.
kedi sözcüğüyle “benim kedim” demek için iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kedim
kedim: ünlüden sonra birinci kişi iyelik eki yalnızca -m olur; -im iki ünlüyü yan yana getirirdi.
kedi sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kedisi
kedisi: üçüncü kişi iyelik eki ünlüden sonra -si olur, kaynaştırma ünsüzü sdir.
kedi sözcüğünü cümleye uygun biçimde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kediye
kediye: süt verilen varlık yönelme durumundadır; ünlüyle başlayan -e önce y alır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
kedi sözcüğüne belirtme durumu ekini getirin.
kedi sözcüğüyle “benim kedim” demek için iyelik ekini getirin.
kedi sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
kedi sözcüğünü cümleye uygun biçimde yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden evcil ya da sokak kedisi hakkında dört kısa cümle yazmalarını ve her birinde kedim, kediye, kediyi, kedisi biçimlerinden birini kullanmalarını isteyin.