Öğrencilerin çay sözcüğüne sık kullanılan ekleri getirmesi için kısa bir not; sözcük y ile bittiği için kaynaştırma harfi gerekmediğini göstermek yeterlidir.
Temel fikir
Çay sözcüğü ünsüz olan y ile biter, son ünlüsü kalın a'dır: çaylar, çayı, çaya, çayda, çaydan, çayım, çayımız. Sözcükte yumuşama olmaz, ek doğrudan bağlanır.
| Ek | Biçim | Kısa örnek |
|---|---|---|
| -lar | çaylar | sıcak çaylar |
| -ı (belirtme) | çayı | çayı içiyorum |
| -a | çaya | çaya şeker |
| -da | çayda | çayda şeker var |
| -dan | çaydan | çaydan sonra |
| -ım (benim) | çayım | çayım sıcak |
| -ın (senin) | çayın | çayın hazır |
| -ı (onun) | çayı | annemin çayı |
| -ımız (bizim) | çayımız | çayımız hazır |
| -ınız (sizin) | çayınız | çayınız hazır mı |
| -ları (onların) | çayları | onların çayları |
Örnekler
- Annem çay içiyor.Genel anlamda çay belirtme eki almaz: çay içiyorum. Çayı içiyorum, ikisinin de bildiği belli bir çayı anlatır.
- Annem çayı getiriyor.Burada belli bir çay var, bu yüzden çay belirtme eki -ı alır. Ek doğrudan y'ye bağlanır: çayı, çayyı değil.
- Çaya şeker koyuyorum.Yönelme eki -a, şekerin nereye gittiğini gösterir. Çay zaten y ile bittiği için araya kaynaştırma harfi girmez: çaya.
- Üç çay lütfen.Üç bardak olsa bile sayıdan sonra çay tekil kalır. Üç çaylar yanlıştır.
- Çayın hazır.Burada -ın, tamlayan eki değil, ikinci kişi iyelik ekidir (senin). Aynı ek 'çayın' biçiminde tamlayan da olabilir; cümlenin kalanı karar verir.
- çaylarçaylarÇoğul eki: -ler / -lar
- çayımızçayımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
- çaylarımızdançaylarÇoğul eki: -ler / -larımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- Çaydan sonra yürüyoruz.Sonra sözcüğü ayrılma durumunu ister: çaydan sonra. Y ötümlü olduğu için ek -tan değil, -dan olur.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler araba → arabaya örneğine bakıp çayya ve çayyı yazar; çay zaten y ile bittiği için kaynaştırma y'si gelmez. Sayıdan sonra üç çaylar denmesi de sık hatadır.
Kendin dene
çay sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çaya
çaya: son ünlü kalın a, ek -a; çay ünsüzle bittiği için kaynaştırma yok.
Boşluğa çay sözcüğünün belirtme durumunu yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çayı
çayı: belli bir çay olduğundan belirtme durumu; kalın ünlüden sonra -ı, doğrudan y'ye bağlanır.
çay sözcüğüne 'bizim' anlamında iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çayımız
çayımız: ünsüzle biten sözcükte 'bizim' eki -ımız; kalın a'dan sonra ı gelir.
Sayıdan sonra çay çoğul olmaz; boşluğa çay sözcüğünü yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çay
çay: sayıdan sonra ad tekil kalır, çünkü üç sayıyı zaten bildirir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
çay sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.
Boşluğa çay sözcüğünün belirtme durumunu yazın.
çay sözcüğüne 'bizim' anlamında iyelik ekini getirin.
Sayıdan sonra çay çoğul olmaz; boşluğa çay sözcüğünü yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden evde çay içmekle ilgili çayı, çaya, çaydan ve çayımız sözcüklerini kullanarak dört cümle yazmalarını ve çift y aramalarını isteyin.