Öğrencilerin bir adı 'onun' anlamıyla kullanabilmesi için kısa bir not; ünlü uyumu ve kaynaştırma ayrı sayfalarda.
Temel fikir
Ek, ünsüzle biten adlarda -i, -ı, -u, -ü; ünlüyle biten adlarda -si, -sı, -su, -sü olur: evi, okulu, kedisi, arabası. Ünlü, adın son ünlüsüne göre seçilir; dörtlü ünlü uyumu burada da işler.
| Ek | Son ünlü | Ünsüzden sonra | Ünlüden sonra |
|---|---|---|---|
| -i / -si | e, i | ev → evi; dil → dili | kale → kalesi; kedi → kedisi |
| -ı / -sı | a, ı | kız → kızı; sınıf → sınıfı | araba → arabası; kapı → kapısı |
| -u / -su | o, u | yol → yolu; okul → okulu | radyo → radyosu; kutu → kutusu |
| -ü / -sü | ö, ü | göz → gözü; gül → gülü | ütü → ütüsü; pardösü → pardösüsü |
Örnekler
- Ayşe'nin kedisi şimdi bahçede.Sahip tamlayan ekini (Ayşe'nin), sahip olunan ad iyelik ekini (kedisi) alır; ikisi birlikte gelir. kedi ünlüyle bittiği için ek -si olur.
- Mehmet'in evi bu sokakta.
- Nilay'ın arabası çok yeni.Türkçede cinsiyet ayrımı yoktur: arabası, bir erkeğin de bir kadının da arabasıdır. Sahibi ad ya da bağlam belirler.
- arabasındaarabasıÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evinedaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- çocuğunaçocuğuÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evineaYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
- kedisinikedisiÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -sinKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evineiBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -üİyelik ekinden sonra durum eki gelirse araya kaynaştırma n girer: kedisi + n + i; kedisii denmez. Belirtme durumu ayrı bir derstir.
- kitabıkitap sözcüğünün sonundaki p, ünlüyle başlayan ekten önce b olur: kitabı. Çok heceli sözcüklerde ç → c (ağaç, ağacı) ve k → ğ (çocuk, çocuğu) yumuşamaları da böyledir.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Yabancı dil konuşurları ünlüyle biten sözcüklerde s sesini unutur (arabai) ya da ünsüzle biten sözcüklere ekler (evsi). kitap → kitabı, çocuk → çocuğu gibi yumuşamaları da gözden kaçırırlar.
Kendin dene
okul sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun okulu.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okulu
okulu: ünsüzle biten sözcükte s gelmez; son ünlü u kalın ve yuvarlak, ek -u.
araba sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun arabası.
Cevabı veya örnek cevabı göster
arabası
arabası: ünlüyle biten sözcükte önce s gelir; son ünlü a kalın ve düz, ek -sı.
kitap sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun kitabı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kitabı
kitabı: kitap sözcüğünün sonundaki p, ünlüden önce b olur; son ünlü a olduğu için ek -ı.
kedi sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun kedisi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kedisi
kedisi: sözcük ünlüyle biter, son ünlü ince i; ek -si.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
okul sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun okulu.
araba sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun arabası.
kitap sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun kitabı.
kedi sözcüğüne iyelik ekini getirin: onun kedisi.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir arkadaşlarının beş eşyasını sahibiyle birlikte (Ayşe'nin kedisi gibi) yazmalarını ve her sözcüğün ünlüyle mi ünsüzle mi bittiğini denetlemelerini isteyin.