masa: ünlüyle biten ad ve ekleri

Temel fikir

Ünlüyle biten adlara ünlüyle başlayan ek gelince araya kaynaştırma ünsüzü girer: masaya, masayı, masası, masanın. Ünsüzle başlayan eklerde kaynaştırma olmaz: masam, masalar, masada, masadan.

Örnekler

• Kitabı masaya koyuyorum.
• Kedi masanın altında uyuyor.
• Annem masayı siliyor.Belirli nesne belirtme durumunda olur. Ünlüden sonra ek kaynaştırma ünsüzü y ile başlar: masayı.
• Babam yemek masasında çalışıyor.Yemek masası bir ad tamlamasıdır; buradaki -sı kişiye değil, tamlamaya aittir. Ondan sonra gelen durum eki n alır: masasında.
• masalarımızmasa·larÇoğul eki: -ler / -lar·ımızİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
• masasındanmasa·sıÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -si·nKaynaştırma n'si: evinde, evinden, evine·danAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
• Masada üç bardak var.Bulunma durumu eki -da hem üstünde hem yanında anlamını karşılar: masada, bağlama göre masanın üstünde ya da masada oturmak demektir.

Dikkat et

Öğrenciler eki doğrudan getirip masaa ya da masaı yazar; ayrıca masayı (belirtme) ile masası (iyelik) karışır. Ek türünü adlandırtarak düzeltin.

Kendin dene

1. masa sözcüğüne yönelme durumu ekini getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   masaya

   masaya: ad ünlüyle bittiği için yönelme durumunda araya y girer.

2. Boşluğa belirtme durumu ekini getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   masayı

   masayı: belirtme durumunda da kaynaştırma y ile gelir; son ünlü kalın olduğu için ek -ı olur.

3. Boşluğa üçüncü kişi iyelik ekini getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   masası

   masası: üçüncü kişi iyeliği ünlüden sonra -sı biçimindedir; kaynaştırma ünsüzü s olur.

4. Boşluğa tamlayan ekini getirin.

   Cevabı veya örnek cevabı göster

   masanın

   masanın: tamlayan eki ünlüden sonra -nın olur; kaynaştırma ünsüzü n olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden evlerindeki bir masayı anlatan dört cümle yazmalarını isteyin; her cümlede kaynaştırma ünsüzünü işaretletin.