Bu derste öğrencinin fiili yalnızca bir oyun adıyla eşleştirmesi yeterli değildir. Oyun oynama, takımda yer alma ve rol canlandırma bağlamlarını ayırmasını; zaman seçimini bağlama göre açıklamasını isteyin.

Temel fikir

Oyna- gövdesindeki son a, şimdiki zamanda daralarak u olur: oynuyorum. Geniş zamanda oynarım, geçmiş zamanda oynadım biçimleriyle karşılaştırın. Oynayacağım biçiminde kaynaştırma ünsüzü y ve gelecek zaman ekindeki k → ğ değişimini gösterin. Nesne için tavla oynamak ile bu oyunu oynamak örneklerini yan yana verin; doktor rolünü oynamak ile anlamı sahneye taşıyın.

Karşılaştırılacak kalıplar
KişiŞimdiki zamanGeniş zaman (alışkanlık)Geçmiş zamanGelecek zamanOlumsuz şimdiki zaman
benoynuyorumoynarımoynadımoynayacağımoynamıyorum
senoynuyorsunoynarsınoynadınoynayacaksınoynamıyorsun
ooynuyoroynaroynadıoynayacakoynamıyor
bizoynuyoruzoynarızoynadıkoynayacağızoynamıyoruz
sizoynuyorsunuzoynarsınızoynadınızoynayacaksınızoynamıyorsunuz
onlaroynuyorlaroynarlaroynadılaroynayacaklaroynamıyorlar

Örnekler

  • Teneffüste bahçede oynuyoruz.
  • Akşamları dedemle tavla oynarım.
  • Dün bu oyunu oynadım.
  • Yarın okul takımında oynayacağım.
  • Ablam bu oyunu oynamıyor.
  • Bu sahnede doktor rolünü oynuyor.
  • Ablam gitar çalıyor, ben satranç oynuyorum.
  • Bizimle saklambaç oynar mısın?

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci kendi dilindeki tek bir fiili bütün bağlamlara aktarabilir: çalgı için gitar çalmak gerekir. Olumlu oynuyorum ile olumsuz oynamıyorum biçimlerini yan yana yazdırın; öğrencinin olumsuzluk ekini gövdeden ayırabildiğini denetleyin. Oynar mısın? sorusunda ayrı yazımı denetleyin.

Kendin dene

  1. Boşluğu şimdiki zamanın birinci tekil kişisiyle tamamlayın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    oynuyorum

    oynuyorum: yönergede şimdiki zaman, cümlede de ben isteniyor. Öğrenci şimdi ile sürmekte olan eylemi ilişkilendirmeli; daralan ünlüyü u olarak yazmalıdır.

  2. Alışkanlığı geniş zamanın birinci tekil kişisiyle anlatın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    oynarım

    oynarım: her pazar düzenli tekrarı gösterir ve yönerge geniş zamanı ister. Ünlüyle biten gövdeye -r, ardından birinci tekil kişi eki gelir.

  3. Gelecek zamanın birinci tekil kişi biçimini yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    oynayacağım

    oynayacağım: yarın gelecekteki planı işaret eder. Öğrencinin oynayacak biçimini birinci tekil kişiye geçirirken k yerine ğ yazdığını kontrol edin.

  4. Gitar için uygun fiili seçip şimdiki zamanın üçüncü tekil kişisiyle çekimleyin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    çalıyor

    çalıyor: gitar burada müzik üretmek için kullanılıyor; bu nedenle beklenen fiil çalmak. Özne üçüncü tekil kişidir, birinci kişi eki eklenmez.

Bugün kullan

Öğrencilerden bir oyun alışkanlığını, dünkü bir oyunu ve yarınki bir planı anlatmalarını isteyin. Ardından bir çalgı cümlesi ekletin; her fiil seçimini bağlam üzerinden açıklatın.