Bu sözcük kümesini, öğrencinin bir eseri yalnızca güzel veya ilginç diye nitelemesini aşmak için kullanın. Amaç, içeriği ve anlatım biçimini ayrı ayrı adlandırıp değerlendirmeyi somut bir gözleme dayandırmaktır.

Temel fikir

Önce içerik ve biçim ayrımını kurun: tema temel düşünce veya duyguyu, olay örgüsü olayların birbirine bağlanışını, üslup ise anlatım biçimini adlandırır. Ardından bağlam değiştirin: kurgu sinemada görüntülerin birleştirilmesini, yorum müzikte eserin seslendiriliş biçimini anlatabilir. Öğrenciden Üslubu sade, çünkü cümleler kısa. gibi gerekçeli bir değerlendirme isteyin.

Karşılaştırılacak kalıplar
SözcükBu bağlamdaki anlamı
sanatsanatsal üretim alanı
edebiyatdille oluşturulan sanat alanı
eserortaya konan sanat ürünü
romanuzun kurmaca anlatı
şiirşiir türü veya bu türde bir metin
yazarmetni yazan kişi
anlatıcıanlatıda olayları aktaran ses
olay örgüsüolayların birbirine bağlanış düzeni
üslupanlatım biçimi
temaişlenen temel düşünce veya duygu
sergieserlerin izleyiciye sunulduğu etkinlik
heykelüç boyutlu sanat eseri
yönetmenfilmin çekimini yöneten kişi
senaryofilmin yazılı taslağı
kurgusinemada görüntüleri birleştirme; kurmaca yapı
bestecimüzik eserini oluşturan kişi
bestebestelenmiş müzik eseri
yorumeseri ele alış veya seslendiriş biçimi

Örnekler

  • Bu roman göçü konu alıyor.
  • Bu sergide heykeller dikkat çekiyor.
  • Bu besteci film müzikleri yazıyor.
  • Romandaki anlatıcı, olayları bir çocuğun gözünden aktarıyor.
  • Yazarın üslubu sade, ama olay örgüsü oldukça karmaşık.
  • Yönetmen, senaryoyu değiştirmeden filmin kurgusunu yeniden düzenledi.
  • Bu şiirde yalnızlık teması öne çıkıyor.
  • Orkestranın yorumu, aynı besteye farklı bir duygu katıyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, romandaki ben sözünü doğrudan kitabı yazan kişiye bağlayabilir. Anlatıcı ile yazar aynı görev değildir; kurmaca anlatıcının söylediklerinden yazarın hayatı veya görüşleri hakkında doğrudan sonuç çıkarılmamalıdır. Kimin konuştuğunu ve kimin yazdığını ayrı sorularla yoklayın.

Kendin dene

  1. Romanda olayları aktaran sese ne denir: yazar mı, anlatıcı mı?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    anlatıcı

    anlatıcı: Soruda kitabın kapağındaki ad değil, metnin içinden olayları aktaran ses aranıyor. Bu sesin adının verilmemesi görevini değiştirmez.

  2. Cümleler kısa, anlatım sade. Hangi özellik anlatılıyor: üslup mu, olay örgüsü mü?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    üslup

    üslup: Kısa cümleler ve sade söyleyiş dilin kullanımına ilişkin ipuçlarıdır. Olaylar arasındaki bağlar hakkında bilgi verilmemiştir.

  3. Çekilmiş sahneler kesilip birleştiriliyor. Bu işlem hangisidir: kurgu mu, senaryo mu?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kurgu

    kurgu: Çekim tamamlanmış, görüntüler üzerinde çalışılmaktadır. Senaryo filmin yazılı taslağıdır; burada sorulan, görüntüleri birleştirme işlemidir.

  4. İki orkestra aynı yazılı müzik eserini farklı biçimlerde seslendiriyor. Hangisi aynı kalır: beste mi, yorum mu?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    beste

    beste: İki topluluğun seslendirdiği müzik eseri aynıdır. Değişen, eseri seslendiriş biçimi, yani yorum olur.

Bugün kullan

Öğrencilere hayalî bir sergi, roman veya film seçtirin. Dört cümlede bir tema, bir biçim özelliği ve gerekçeli bir görüş yazmalarını isteyin. Tablodan en az dört terimin bağlama uygun kullanıldığını kontrol edin.