Bu sözcük alanını bir haberin hazırlanış süreci üzerinden işleyin. Öğrenciler on üç sözcük ve söz öbeğini ezberlemek yerine bilgi toplama, metni düzenleme ve izleyiciye sunma aşamalarıyla ilişkilendirsin.

Temel fikir

Görev adlarıyla metin ve yayın türlerini ayrı gruplarda ele alın. Muhabir haber toplar ve aktarır; sunucu programı sunar. Haber ile yazarın görüşlerini işlediği köşe yazısı aynı metin türü değildir. Canlı yayın ve yayın akışı söz öbeklerini bütün olarak öğretin: ilki olayla eş zamanlı yayını, ikincisi programların sıra ve saatlerini belirtir. Bu adlandırmaların tek başına bir iddianın doğruluğunu göstermediğini vurgulayın.

Karşılaştırılacak kalıplar
Sözcük veya söz öbeğiBu bağlamdaki anlamı
medyakitle iletişim araçları
basıngazete ve dergi gibi yazılı yayınlar; gazetecilik çevresi
haberbir olayla ilgili bilgi veya haber metni
muhabirhaber toplayan ve aktaran gazeteci
sunucuprogramı izleyiciye veya dinleyiciye sunan kişi
editöryayıma hazırlanacak içeriği düzenleyen kişi
haber ajansımedya kuruluşlarına haber sağlayan kuruluş
kaynakbilginin alındığı kişi, belge veya yer
başlıkbir metnin adı
manşetgazetenin ilk sayfasındaki ana haber başlığı
köşe yazısıyazarın görüşlerini işlediği gazete yazısı
canlı yayınolayla eş zamanlı yapılan yayın
yayın akışıprogramların yayın sırası ve saatleri

Örnekler

  • Muhabir bugün limandan bildiriyor.
  • Sunucu şimdi konuğu tanıtıyor.
  • Editör haberin kaynağını araştırıyor.
  • Haber ajansı yeni bir açıklama yayımladı.
  • Bu köşe yazısı ulaşım sorununu ele alıyor.
  • Gazetenin manşeti değişti, ama haberin başlığı aynı kaldı.
  • Canlı yayın sırasında ses kesildi.
  • Yayın akışına göre belgesel dokuzda başlayacak.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrencinin her haber başlığına manşet demesine dikkat edin. Gazete bağlamında manşet genellikle ilk sayfadaki belirgin ana başlıktır; başlık ise daha geniş bir kavramdır. İç sayfadaki sıradan bir haberin başlığını örnek vererek ayrımı görünür kılın.

Kendin dene

  1. Bir gazeteci bilgiyi bir belgeden alıyor. Bilginin nereden geldiğini hangi sözcük belirtir: kaynak mı, sunucu mu?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kaynak

    kaynak: Bilgi belgeden alındığı için belge kaynak işlevindedir. Sunucu seçimi, bilginin geldiği yerle programı sunan kişiyi karıştırır.

  2. Gazetenin ilk sayfasındaki ana haber başlığını daha özel olarak hangisi adlandırır: başlık mı, manşet mi?

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    manşet

    manşet: Sorudaki ilk sayfa ve ana haber bilgileri daha özel adı seçtirir. Başlık da genel anlamda uygundur, ancak bu konumu tek başına belirtmez.

  3. İzleyici olayı gerçekleştiği anda izliyor. Bu yayın türünü iki sözcükle yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    canlı yayın

    canlı yayın: İzleyici olayı gerçekleşirken izlediğinden eş zamanlılık vardır. Yayın akışı cevabı ise yayın türünü değil, programların zamanlamasını anlatır.

  4. Olay yerinde haber toplayıp aktaran gazetecinin görev adını tablodan seçin.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    muhabir / haber muhabiri

    muhabir veya haber muhabiri: Olay yerinde bilgi toplama ve aktarma işi bu görevi belirler. Yalnızca program sunmak, kişinin muhabir olduğunu göstermez.

Bugün kullan

Gruplara kurmaca bir yerel haber hazırlatın. Dört cümlede haberin kim tarafından aktarıldığını, bilginin kaynağını ve yayın biçimini anlatsınlar. Başlıklarını yazıp bunu neden manşet olarak kullanacaklarını veya kullanmayacaklarını açıklasınlar.