Bu B2 dersinde biçim farkını söz eylemle birleştirin: öğrenci hem şaşkınlığını dile getirsin hem de bir iddiayı doğru bulmadığını söyleyebilsin. Aynı tepkinin sevindirici bir başarıya ve can sıkıcı bir aksiliğe verilebildiğini özgün bağlamlarla gösterin.

Temel fikir

İnanamıyorum, yeterlik fiilinin olumsuz biçimidir; şaşkınlık bağlamında yaşananı kavramakta güçlük çekmeyi anlatır. İnanmıyorum ise inanma eylemini olumsuzlar ve bir iddiayı reddedebilir. Bu iki biçimi yalnızca duygu etiketleriyle öğretmeyin: bağlam ve ton, ikisinin de yorumunu etkiler. İnanılan ya da inanılması güç bulunan şeyi yönelme durumuyla belirtin: bu habere, bu sonuca, buna. İnanamıyorum tek başına tepki olabilir; ardından ayrı bir cümleyle neden eklenebilir. Yok artık ve hadi canım gündelik dilde şaşkınlık veya kuşku bildiren kalıplardır.

Karşılaştırılacak kalıplar
SözBağlamdaki işlev
İnanamıyorum.Yaşananı kavramakta güçlük çekme.
İnanmıyorum.Bir iddiayı doğru kabul etmeme.
Yok artık!Gündelik dilde şaşkınlık, bazen itiraz.
Hadi canım!Gündelik dilde şaşkınlık veya kuşku; ton belirleyici.

Örnekler

  • Ben bu habere inanamıyorum.
  • Bu sonuca hâlâ inanamıyorum.
  • Gözlerime gerçekten inanamıyorum.
  • İnanamıyorum, sonunda kendi atölyemiz var!
  • Yok artık, bir fincan kahve bu kadar pahalı mı?
  • Hadi canım, bütün rafı tek başına mı yaptın?
  • Bu söylentiye inanmıyorum; ortada hiçbir kanıt yok.
  • İnanamıyorum, yine son treni kaçırdık.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, canım sözcüğünü görünce hadi canım sözünü her durumda sıcak bir tepki sanabilir. Keskin bir ton, karşıdakinin anlattığını küçümseme anlamı yaratabilir; yok artık da öfke veya itiraz taşıyabilir. Başarı haberinde İnanamıyorum, sonunda başardın! ile Sana inanmıyorum sözlerini karşılaştırıp hangi sözün güveni sorguladığını buldurun.

Kendin dene

  1. Arkadaşın sonunda hayalindeki atölyeyi açtı. Sevinçli tepkiyi uygun seçenekle tamamla: inanamıyorum / inanmıyorum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    inanamıyorum

    inanamıyorum: Atölyenin açıldığı kabul ediliyor; konuşmacı arkadaşının sevincine katılıp şaşkınlığını anlatıyor. Haberin doğruluğunu reddeden bir tepki bu bağlamdaki amacı karşılamaz.

  2. Haber sözcüğünü uygun duruma getir. Sözcüğün tamamını yaz.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    habere

    habere: İnanılması güç bulunan şey haberdir. İnanmak fiilinin bu kullanımında yönelme durumu gerekir; haber sözcüğünün son ünlüsü ince olduğu için -e gelir. Sözcük özel ad olmadığı için kesme işareti kullanılmaz.

  3. Konuşmacı, kanıtsız söylentiyi doğru bulmuyor. Seç: inanamıyorum / inanmıyorum.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    inanmıyorum

    inanmıyorum: Kanıtın bulunmaması, konuşmacının söylentiyi doğru kabul etmemesinin gerekçesidir. Burada doğrulanmış bir olay karşısında şaşırmak değil, bir iddiayı reddetmek öne çıkar.

  4. Yok ile başlayan gündelik şaşkınlık sözünü tamamla.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    artık

    artık: Boşluk, yok artık kalıbını tamamlar. Beklenmedik fiyat, şaşkınlık ve itiraz doğurur; artık sözcüğünü tek başına zaman bildiren anlamıyla açıklamak bu tepkinin işlevini kaçırır.

Bugün kullan

İkilere bir başarı haberi ve kanıtsız bir söylenti verin. Her ikili, birinde sevinç, diğerinde inanmama bildiren iki kısa konuşma yazsın; niyetini ayrı bir cümleyle belirginleştirsin. Gündelik tepkileri farklı tonlarla söylettikten sonra biçim, yönelme durumu ve muhatap üzerindeki etkiyi birlikte değerlendirin.