Bu derste öğrencinin bir yer adını, doğrudan yasağı ve edilgen yapıyla aktarılan talimatı ayırt etmesi hedeflenir. AFAD, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının kısaltmasıdır. Örnekler ders için yazılmıştır; güncel uyarı ya da kurumdan yapılmış alıntı değildir. Sınıf çalışmasının odağı, resmî metnin anlamını doğru çözümlemektir.

Temel fikir

Önce yer bildiren ad öbeğini, sonra yüklemin olumluluk veya olumsuzluğunu, en son zaman sınırını buldurun. Afet ve Acil Durum Toplanma Alanı bir yer adıdır; toplanma sözcüğündeki isim-fiil eki olumsuzluk bildirmez. Buna karşılık binmeyin olumsuz emirdir; binilmemesi gerekiyor aynı yasağı edilgen bir isim-fiil yapısıyla aktarır. Açıklama yapılana kadar ifadesinde beklemenin son sınırı açıklamanın yapılmasıdır. AFAD’ın yayımladığı bilgilerde toplanma ve barınma alanları ayrılır; aralarındaki geçiş için yetkililerin yönlendirmelerinin beklenmesi istenir.

Örnekler

  • Deprem çantamız kapının yanında duruyor.
  • Bu levha toplanma alanını gösteriyor.
  • Bugün AFAD'ın açıklamasını birlikte okuyoruz.
  • Sarsıntı sırasında asansöre binilmemesi gerekiyor.
  • Hasarlı binalara yeniden girilmemesi gerektiği belirtiliyor.
  • Yetkililer açıklama yapana kadar toplanma alanında kalınması isteniyor.
  • Toplanma alanı, geçici barınma merkeziyle aynı şey değildir.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci toplanma alanı ifadesini gece kalınacak yer gibi yorumlayabilir; barınma alanı ile anlam ayrımını denetleyin. Sarsıntı bitti cümlesinden binanın güvenli olduğu sonucu da çıkarılamaz. AFAD hasarlı binalara girilmemesi konusunda uyarır. Yeniden yalnızca tekrar bildirir; güvenlik onayı anlamı taşımaz.

Kendin dene

  1. Levhadaki yer adını tamamlayın: Afet ve Acil Durum ___ ___. (toplanma alanı / barınma merkezi)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    toplanma alanı

    toplanma alanı: Levha, afet sonrasında bir araya gelinen yeri adlandırır. Barınma merkezi seçimi, yerin işlevini konaklama olarak değiştirirdi.

  2. Olumsuz talimatı tamamlayın: Hasarlı binalara ___. (girin / girmeyin)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    girmeyin

    girmeyin: Hasarlı binalara girişi yasaklayan bağlam olumsuz emir gerektirir. Girin denirse uyarı tersine dönerek giriş talimatına dönüşür.

  3. Açıklama yapılana ___ beklenmesi isteniyor. (kadar / sonra)

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kadar

    kadar: Beklemenin bitiş noktası açıklamanın yapılmasıdır. Sonra bu yapıya uymaz; aynı sözcükler korunarak yerine getirilemez.

  4. Uyarıyı edilgen biçimde aktarın: Asansöre binmeyin. → Asansöre ___ gerekiyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    binilmemesi

    binilmemesi: Edilgen isim-fiildeki olumsuzluk korunarak asansöre binmeme gereği aktarılır. Binilmesi yazılsaydı yasak ortadan kalkar, anlam tersine dönerdi.

Bugün kullan

Öğrencilerden yer adlarını çizerek, olumsuz biçimleri daire içine alarak işaretlemelerini isteyin. Dördüncü örneği doğrudan yasağa dönüştürsünler ve anlamın korunup korunmadığını açıklasınlar. Ardından fatura ve abonelik dersine geçin.