Öğrencilerin k, g ve l ünsüzlerini ince ünlülerin yanında ince, kalın ünlülerin yanında kalın söylemesi için kısa bir not; derse ses kaydı eklenmemiştir, ağız konumu ve yazımla çalışılır.
Temel fikir
k, g ve l ünsüzleri ince ünlülerin (e i ö ü) yanında ince, kalın ünlülerin (a ı o u) yanında kalın okunur: kedi, gül, el ve kapı, gaz, kol. Yazı değişmez; okunuşu yanındaki ünlü belirler.
| Harf | Kalın ünlünün yanında (a ı o u) | İnce ünlünün yanında (e i ö ü) |
|---|---|---|
| k | kapı, kız, kol, kuş | kedi, kilit, köy, kül |
| g | gaz, gıda, gol, gurur | gece, gitar, göl, gül |
| l | al, kıl, kol, kul | el, il, öl, kül |
Örnekler
- Kedi bahçede uyuyor.
- Göl gece çok sessiz.
- Kızım gül topluyor.
- kedik, dil ön damağa doğru kalkarak söylenir ama tek ve kısa bir sestir: ke-di; ki-yedi değil.
- külince ü yüzünden k ve l ince okunur. kol sözcüğünde kalın o ikisini de geriye çeker.
- kol
- elince e yüzünden l ince okunur. al sözcüğünde (al!, kırmızı) kalın a dili geride ve aşağıda tutar.
- kârDüzeltme işareti ince okunan k harfini gösterir ve iki sözcüğü ayırır: kâr ile kar.
- kar
- gazg kalın a yanında kalın okunur; göl sözcüğünde ince ö onu ileri getirir.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler ince k ünsüzünün arkasına y ekler (kyedi, kiyedi) ya da kalın k ünsüzünü her yerde kullanır. Düzeltme işareti (â) birkaç sözcükte inceliği gösterir ve anlamı ayırır: kâr ile kar.
Kendin dene
Hangi sözcükte k ince okunur? Yazın: kapı mı, kedi mi?
Cevabı veya örnek cevabı göster
kedi
kedi: k, ince ünlü e yanında olduğu için ince okunur; kapı sözcüğünde kalın a yanındadır.
Yanmış odundan geriye kalan toza ne denir? Yazın: kul mu, kül mü?
Cevabı veya örnek cevabı göster
kül
kül: ince ü yüzünden k ve l ince okunur; kul sözcüğünde kalın u vardır.
Kalem tutarken kullandığımız vücut bölümü hangisi? Yazın: al mı, el mi?
Cevabı veya örnek cevabı göster
el
el: ince e l ünsüzünü öne getirir; al sözcüğünde dil geride ve aşağıdadır.
Hangi sözcükte g kalın okunur? Yazın: göl mü, gaz mı?
Cevabı veya örnek cevabı göster
gaz
gaz: g, kalın a yanında kalın okunur; göl sözcüğünde ince ö onu ileri getirir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Hangi sözcükte k ince okunur? Yazın: kapı mı, kedi mi?
Yanmış odundan geriye kalan toza ne denir? Yazın: kul mu, kül mü?
Kalem tutarken kullandığımız vücut bölümü hangisi? Yazın: al mı, el mi?
Hangi sözcükte g kalın okunur? Yazın: göl mü, gaz mı?
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kol–kül, gaz–göl, al–el çiftlerini yüksek sesle okumalarını ve dilin yerini fark etmelerini isteyin.