Öğrencilerin çift yazılan ünsüzü kısaltmadan, iki ayrı ses yapmadan tek ve uzun bir ses olarak söylemesi için kısa bir not. Derse ses kaydı eklenmemiştir; ses yazım ve ağız konumuyla öğretilir.

Temel fikir

Sözcük içinde çift yazılan ünsüz seste de uzar: ilk yarısı heceyi kapatır, ikinci yarısı sonraki heceyi açar (an-ne, el-li, hat-ta). Uzunluk anlam ayırır: eli ile elli, hata ile hatta.

Karşılaştırılacak kalıplar
Tek ünsüzÇift ünsüzHeceler
elielliel-li
eleelleel-le
hatahattahat-ta
afetaffetaf-fet
belibellibel-li

Örnekler

  • Annem elli yaşında.
  • Ablam mektubu elle yazdı.elle (el + le, “elle”) sözcüğünde l uzatılır: el-le. Tek l ile yazılan ele başka bir sözcüktür.
  • Dikkat et, yol kaygan.
  • annean-ne diye okunur: dil ilk n’de kapanır, bir an bekler, ikinci n’de açılır. Sondaki e söylenir.
  • ellil’yi uzatın: el-li. Tek l’li eli “onun eli” demektir; uzunluk anlamı ayırır.
  • hattat sert bir patlamalıdır, tutulur: hat-ta. Önce sessiz bir an, sonra patlama duyulur. Tek t’li hata “yanlış” demektir.
  • affetf’yi bir an uzatın: af-fet. Sürtüşme daha uzun sürer; tek f’li afet “felaket” demektir.
  • bellibelli sözcüğünde l uzundur. Tek l’li beli, bel ile -i’dir: “onun beli”.
  • teşekkürler

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler çift harfi tek okur; elli sözcüğü eli gibi duyulur. Tersine tek harfi de uzatabilirler (hata yerine hatta gibi). Düzeltirken ağzın kapalı kaldığı süreyi elinizle gösterin.

Kendin dene

  1. 50 sayısını yazıyla yazın; çift l içerir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    elli

    elli: yalnızca uzun l sayıyı eli sözcüğünden ayırır; uzunluk anlamın parçasıdır.

  2. Günlük dilde “anne” anlamındaki sözcüğü yazın; çift n içerir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    anne

    anne: n heceler arasında tutulur ve sondaki e söylenir; çiftin iki harfi de duyulmalıdır.

  3. Hata “yanlış” demektir. “Üstelik, bile” anlamındaki, t’si çift olan sözcüğü yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    hatta

    hatta: t ilk heceyi kapatır, ikinci heceyi açar; bu yüzden hata ile karışmaz.

  4. Bir arkadaşınıza “bağışla!” anlamındaki emir biçimini yazın; çift f içerir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    affet

    affet: tutulan f sözcüğü afet sözcüğünden ayırır; sürtüşme yaklaşık iki kat uzun sürer.

Bugün kullan

Öğrencilerden tablodaki her çifti sesli okumalarını ve her seferinde hangi sözcüğü söylediklerini yazarak göstermelerini isteyin.