Bu not, r ünsüzünü öğreten öğretmenler içindir. Sayfada ses kaydı yoktur; ses, yazım ve ağız konumuyla anlatılır.
Temel fikir
r, dil ucunun üst dişlerin arkasındaki diş etine bir kez hafifçe vurmasıyla çıkan akıcı bir ünsüzdür. Sözcük başında (radyo), ünlüler arasında (kara), ünsüzden önce (kardeş) ve sonda (kar) aynı vuruşla söylenir; sonda çoğu zaman çok hafif, nefesli duyulur.
| Sözcük başı | Ünlüler arası | Ünsüzden önce | Sözcük sonu |
|---|---|---|---|
| radyo | kara | kardeş | kar |
| resim | sarı | çarşı | bir |
| rüya | araba | kırmızı | yer |
Örnekler
- Kardeşim çarşıya gidiyor.
- Annem bir mektup yazıyor.
- Ayşe yarın Roma'ya gidiyor.
- Radyoda güzel bir şarkı var.
- karSözcük, dil ucunun tek hafif vuruşuyla biter; r'den sonra fazladan ünlü eklenmez.
- kalkar sözcüğünden yalnızca son sesle ayrılır: l'de dil ucu diş etinde kalır, r'de hemen ayrılır.
- sor
- sol
- kırmızım'den önceki r de tek vuruşla söylenir; önündeki ı kalın ünlü olarak değişmeden kalır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler r'yi ya boğazdan söyler ya da sonda yutar; bir de r ile l'yi karıştırır. Oysa kar ile kal, sor ile sol ayrı sözcüklerdir. İkilileri art arda söyletin.
Kendin dene
Eksik harfi yazın: kışın yağan beyaz taneler.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kar
kar: sondaki ses tek vuruşluk r'dir; l olsaydı dil ucu diş etinde kalır, sözcük kal olurdu.
Eksik harfi yazın: sağın karşıtı olan yön.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sol
sol: yön adı l ister; dil ucu diş etinde kalır. Vuruşlu r ile sor çıkar.
Eksik harfi yazın: içinden haber ve müzik dinlenen cihaz.
Cevabı veya örnek cevabı göster
radyo
radyo: öz Türkçe sözcükler r ile başlamaz, ama alıntı sözcükler başlar; baştaki r de aynı tek vuruştur, önüne ünlü eklenmez.
Eksik harfi yazın: 1 sayısı.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bir
bir: sözcük vuruşla biter, sonrasına ünlü gelmez; önündeki i ince ünlü olarak değişmeden kalır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Eksik harfi yazın: kışın yağan beyaz taneler.
Eksik harfi yazın: sağın karşıtı olan yön.
Eksik harfi yazın: içinden haber ve müzik dinlenen cihaz.
Eksik harfi yazın: 1 sayısı.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere kar–kal ve sor–sol çiftlerini ayna karşısında söyletin; dil ucunun l'de diş etinde kaldığını, r'de hemen ayrıldığını göstermelerini isteyin.