Öğrencilerin güzel, doktor, arkadaş gibi sözcüklerden soyut ad türetmesi için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Yapım eki olan -lik dört biçimlidir (-lik, -lık, -luk, -lük) ve son ünlüye göre seçilir: güzellik, arkadaşlık, doktorluk, kötülük. Ünlüyle başlayan bir ek gelince sondaki k yumuşar: güzelliği, doktorluğu.
| Son ünlü | Ek | Örnek | Ünlüyle başlayan ekle |
|---|---|---|---|
| a | -lık | sağlık | sağlığı |
| ı | -lık | yalnızlık | yalnızlığı |
| o | -luk | doktorluk | doktorluğu |
| u | -luk | dostluk | dostluğu |
| e | -lik | güzellik | güzelliği |
| i | -lik | iyilik | iyiliği |
| ö | -lük | gözlük | gözlüğü |
| ü | -lük | kötülük | kötülüğü |
Örnekler
- Çocukluğum köyde geçti.
- Bu şehrin güzelliğini çok seviyorum.güzellik sözcüğünün sonundaki k, belirtme durumu ekinin ünlüsü önünde ğ olur: güzelliği.
- Ablam öğretmenlikten emekli oldu.Öğretmen kişiyi, öğretmenlik mesleği anlatır; ek kişi adını meslek adına çevirir.
- güzelliğimizgüzelliğSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lükimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
- doktorluğudoktorluğSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lükuÜçüncü kişi iyelik eki: -i / -ı / -u / -ü ve -si
- arkadaşlıklararkadaşlıkSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lüklarÇoğul eki: -ler / -lar
- öğretmenliktenöğretmenlikSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lüktenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- çocukluğumdaçocukluğSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lükumİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -mdaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- Arkadaşlık zaman ister.
- Doktorluk zor bir meslek.
- Komşumuzun iyiliği çok büyüktü.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler kişiyle mesleği karıştırır: Babam doktorluk yanlıştır, doğrusu Babam doktor. Ayrıca güzellikı gibi yumuşamasız yazım sık görülür; doğrusu güzelliği.
Kendin dene
güzel sözcüğünden nitelik bildiren soyut adı türetin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
güzellik
güzellik: son ünlü ince e olduğu için ek -lik olur; l değişmez.
doktor sözcüğünden meslek bildiren soyut adı türetin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
doktorluk
doktorluk: son ünlü kalın ve yuvarlak o olduğu için ek -luk olur; sözcük kişiyi değil mesleği anlatır.
yalnız sözcüğünden durum bildiren soyut adı türetin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yalnızlık
yalnızlık: son ünlü kalın ve düz ı olduğu için ek -lık olur.
güzellik sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
güzelliği
güzelliği: iyelik eki -i ünlüyle başladığı için güzellik sözcüğünün sonundaki k, ğ olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
güzel sözcüğünden nitelik bildiren soyut adı türetin.
doktor sözcüğünden meslek bildiren soyut adı türetin.
yalnız sözcüğünden durum bildiren soyut adı türetin.
güzellik sözcüğüne üçüncü kişi iyelik ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden beş sıfat ya da addan türettikleri soyut adları yazmalarını ve her birinin son ünlüsünü işaretlemelerini isteyin.