Öğrencilerin sözlük biçimini tanıyıp gövdeye doğru mastar ekini getirmeleri için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Mastar eki, gövdenin son ünlüsüne göre -mek (gelmek, görmek) ya da -mak (yapmak, uyumak) olur; ünsüz değişmez. Yeterlik eki -ebil de hep -mek alır: gelebilmek.
| Gövdenin son ünlüsü | Mastar eki | Örnek |
|---|---|---|
| a | -mak | yapmak |
| ı | -mak | çalışmak |
| o | -mak | sormak |
| u | -mak | uyumak |
| e | -mek | gelmek |
| i | -mek | gitmek |
| ö | -mek | görmek |
| ü | -mek | yürümek |
Örnekler
- Ben her sabah erken kalkmak istiyorum.istemek gibi bir fiilden sonra eylem mastar hâlinde kalır: kalkmak istiyorum. Özne olan ben düşebilir.
- Müzik dinlemek bana iyi geliyor.
- Çocuklar bahçede oynamak istiyor.
- Yüzmek sağlıklıdır.Mastar bir ad gibi kullanılır ve cümlenin öznesi olabilir: yüzmek, yani yüzme eylemi.
- gelememekgeleme-eme / -ama: olumsuz yeterlik ekimekMastar eki: -mek / -mak
- yapamamakyapama-eme / -ama: olumsuz yeterlik ekimakMastar eki: -mek / -mak
- okuyamamakokuyama-eme / -ama: olumsuz yeterlik ekimakMastar eki: -mek / -mak
- görememekgöreme-eme / -ama: olumsuz yeterlik ekimekMastar eki: -mek / -mak
- görmekSon ünlü ö ince olduğu için ek -mek olur, -mak olmaz: görmek.
- uyumakSon ünlü u kalın olduğu için ek -mak olur; uyu ile -mak arasına bir şey girmez: uyumak.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler istemek gibi fiillerden sonra gövdeyi yalın bırakır: kalk istiyorum yanlıştır, doğrusu kalkmak istiyorum. Uyumu ilk ünlüye göre değil, son ünlüye göre uygulattırın.
Kendin dene
yaz gövdesine mastar ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazmak
yazmak: yaz gövdesinin son ünlüsü kalın a olduğu için ek -mak olur.
oku gövdesine mastar ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumak
okumak: oku gövdesi kalın u ile biter, ek -mak olur; gövde ile ek arasına ünsüz girmez.
öğren gövdesine mastar ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğrenmek
öğrenmek: öğren gövdesinin son ünlüsü ince e olduğu için ek -mek olur.
yürü gövdesine mastar ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yürümek
yürümek: yürü gövdesi ince ü ile biter, bu yüzden ek -mek olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
yaz gövdesine mastar ekini getirin.
oku gövdesine mastar ekini getirin.
öğren gövdesine mastar ekini getirin.
yürü gövdesine mastar ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bu hafta yapmak istedikleri dört şeyi istiyorum ile yazmalarını ve her gövdenin son ünlüsünün ince mi kalın mı olduğunu söylemelerini isteyin.