Öğrencilerin addan işi yapan kişiyi türetmesi ve sekiz biçimden doğrusunu seçmesi için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Yapım eki, addan meslek ya da uğraş bildiren ad türetir ve son ünlüye göre dört, son ünsüze göre iki biçim alır: gazeteci, kitapçı, sütçü, yolcu. Ötümsüz ünsüzden sonra ç ile başlar: çiçekçi, işçi.
| Son ünlü | Ötümlü sesten ya da ünlüden sonra | Örnek | Ötümsüz sesten sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a | -cı | dondurmacı | -çı | kitapçı |
| ı | -cı | ayakkabıcı | -çı | balıkçı |
| o | -cu | yolcu | -çu | okçu |
| u | -cu | oyuncu | -çu | yoğurtçu |
| e | -ci | gazeteci | -çi | çiçekçi |
| i | -ci | taksici | -çi | işçi |
| ö | -cü | gözcü | -çü | çöpçü |
| ü | -cü | kömürcü | -çü | sütçü |
Örnekler
- Sabah balıkçıdan balık aldık.
- Dondurmacı şimdi köşede.
- Yolcular peronda bekliyor.
- gazetecilergazeteciMeslek eki: -ci / -cı / -çi / -çılerÇoğul eki: -ler / -lar
- taksicinintaksiciMeslek eki: -ci / -cı / -çi / -çıninİlgi durumu eki: -in / -ın / -un / -ün
- gazetecilikgazeteciMeslek eki: -ci / -cı / -çi / -çılikSoyut ad yapan ek: -lik / -lık / -luk / -lük
- dondurmacıdandondurmacıMeslek eki: -ci / -cı / -çi / -çıdanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- sütçüsüt sözcüğü ötümsüz t ile biter, bu yüzden ek ç ile başlar; son ünlü ü olduğundan ek -çü olur.
- işçiiş sözcüğü ötümsüz ş ile biter, bu yüzden ek -çi olur: işçi, işci değil.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler sert ünsüzden sonra da c yazar (kitapcı yerine kitapçı denmeli) ve eki her mesleğe getirir; oysa öğretmen, doktor gibi sözcükler bu eki almaz.
Kendin dene
kitap sözcüğüne meslek ekini getirin: kitap satan kişi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
kitapçı
kitapçı: p ötümsüz olduğu için ek ç ile başlar, son ünlü a olduğundan -çı olur; p yumuşamaz.
yol sözcüğüne meslek ekini getirin: yolculuk eden kişi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yolcu
yolcu: l ötümlü, son ünlü o olduğu için ek -cu olur.
çiçek sözcüğüne meslek ekini getirin: çiçek satan kişi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
çiçekçi
çiçekçi: k ötümsüz, son ünlü e; ek -çi olur ve k değişmez.
dondurma sözcüğüne meslek ekini getirin: dondurma satan kişi.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dondurmacı
dondurmacı: sözcük ünlüyle biter, son ünlü a olduğundan ek -cı olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
kitap sözcüğüne meslek ekini getirin: kitap satan kişi.
yol sözcüğüne meslek ekini getirin: yolculuk eden kişi.
çiçek sözcüğüne meslek ekini getirin: çiçek satan kişi.
dondurma sözcüğüne meslek ekini getirin: dondurma satan kişi.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden çevrelerindeki dört dükkân ya da meslek için ad kökünü ve eki ayrı ayrı yazmalarını isteyin; son ünlüyü ve son ünsüzü sınıfça denetleyin.