Bu not, ad ve sıfatlara gelen kişi eklerini ilk kez gösteren öğretmen içindir.
Temel fikir
Ek eylemin kişi ekleri ad ya da sıfatın sonuna gelir: -im, -sin, -iz, -siniz. Ek, dört yönlü ünlü uyumuna uyar: öğretmenim, yorgunum, Türküm, hazırım. Ünlüyle biten sözcüklerde 1. kişi eklerinden önce y gelir: öğrenciyim, hastayız. 3. tekil kişide ek yoktur; çoğulda -ler/-lar isteğe bağlıdır.
| Son ünlü | ben | sen | biz | siz | Örnek |
|---|---|---|---|---|---|
| a, ı | -ım | -sın | -ız | -sınız | hazırım |
| e, i | -im | -sin | -iz | -siniz | öğretmenim |
| o, u | -um | -sun | -uz | -sunuz | yorgunum |
| ö, ü | -üm | -sün | -üz | -sünüz | Türküm |
| …a | -yım | -sın | -yız | -sınız | hastayım |
| …i | -yim | -sin | -yiz | -siniz | öğrenciyim |
| …u | -yum | -sun | -yuz | -sunuz | mutluyum |
| …ü | -yüm | -sün | -yüz | -sünüz | hüzünlüyüm |
Örnekler
- Ben bugün çok yorgunum.
- Biz bu akşam evdeyiz.
- Sen çok iyi bir öğrencisin.
- Siz öğrenci değilsiniz.Olumsuzlukta ad değişmez; kişi eki değil sözcüğüne gelir: değilsiniz.
- Onlar çok yorgunlar.Üçüncü tekil kişide ek yoktur: O yorgun. İnsanlarda çoğul eki -lar, burada olduğu gibi, getirilebilir ya da düşebilir: Onlar yorgun.
- öğrenciyimGövde ünlüyle bittiği için ekten önce y gelir: öğrenci + im = öğrenciyim. Özne olan ben düşmüştür.
- öğretmenizn ünsüzünden sonra y gelmez. Daha uzun iyelik biçimi öğretmenimiz “bizim öğretmenimiz” anlamına gelir; ikisini karıştırmayın.
- okuldayımokuldaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -tayımKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- Ankara'dayızAnkara'daBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -tayızKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- arkadaşımsınarkadaşımİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -msınKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Sık hatalar: ünlüden sonra y'yi atlamak (öğrenciim), -iz ile iyelik eki -imiz'i karıştırmak (öğretmeniz ile öğretmenimiz) ve olumsuzda kişi ekini değil'e getirmemek (öğrenci değilim).
Kendin dene
öğrenci sözcüğüne biz için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğrenciyiz
öğrenciyiz: sözcük ünlüyle bittiği için -iz'den önce y gelir; ince ünlü i ile ek -iz olur.
yorgun sözcüğüne sen için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yorgunsun
yorgunsun: son ünlü kalın ve yuvarlak u olduğu için ek -sun olur; ünsüzden sonra y gelmez.
öğretmen sözcüğüne siz için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmensiniz
öğretmensiniz: son ünlü ince ve düz e olduğu için ek -siniz olur.
Türk sözcüğüne ben için kişi ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
Türküm
Türküm: son ünlü ince ve yuvarlak ü olduğu için ek -üm olur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
öğrenci sözcüğüne biz için kişi ekini getirin.
yorgun sözcüğüne sen için kişi ekini getirin.
öğretmen sözcüğüne siz için kişi ekini getirin.
Türk sözcüğüne ben için kişi ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden kendileri ve arkadaşları hakkında beş kısa cümle yazmalarını isteyin; her kişi ekinin ünlüsünü birlikte denetleyin.