Öğrencilerin fiil gövdesinden şimdiki zaman çekimi kurması için kısa bir not; kişi ekleri ayrı sayfada işlenir.
Temel fikir
Ek, gövdenin son ünlüsüne göre -iyor, -ıyor, -uyor ya da -üyor olur: geliyor, alıyor, buluyor, görüyor. Gövde a ya da e ile bitiyorsa bu ünlü düşer ve ek, düşen ünlüden önceki ünlüye uyar: bekliyor, başlıyor, oynuyor. git- ve et- fiillerinde t, d olur: gidiyor, ediyor.
| Gövde | Belirleyen ünlü | Ek | Biçim (o) |
|---|---|---|---|
| gel | e | -iyor | geliyor |
| al | a | -ıyor | alıyor |
| çık | ı | -ıyor | çıkıyor |
| bil | i | -iyor | biliyor |
| koş | o | -uyor | koşuyor |
| bul | u | -uyor | buluyor |
| gör | ö | -üyor | görüyor |
| düş | ü | -üyor | düşüyor |
| bekle | e | -iyor | bekliyor |
| başla | a | -ıyor | başlıyor |
| oyna | o | -uyor | oynuyor |
| söyle | ö | -üyor | söylüyor |
| oku | u | -yor | okuyor |
| yürü | ü | -yor | yürüyor |
| git | i | -iyor | gidiyor |
Örnekler
- Sen ne yapıyorsun?
- Annem şimdi çay demliyor.demlemek fiilinin sondaki e'si düşer: deml- + -iyor. Önceki ünlü e olduğu için ek -iyor olur.
- Öğrenciler sınıfta bekliyor.
- Biz şimdi İstanbul'a gidiyoruz.gitmek fiilinde t, ünlüden önce d olur: git- → gid-. Özne olan biz düşebilir: İstanbul'a gidiyoruz.
- Kızlar sokakta top oynuyor.oynamak fiilinin sondaki a'sı düşer. Önceki ünlü yuvarlak o olduğu için ek -uyor olur, -ıyor olmaz.
- Ben Türkçe öğreniyorum.
- geliyorumgeliyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- bekliyorsunuzbekliyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorsunuzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- çalışıyorlarçalışıyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyorlarÇoğul eki: -ler / -lar
- okuyoruzokuyorŞimdiki zaman eki: -iyor / -ıyor / -uyor / -üyoruzKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler gövdenin sonundaki ünlüyü korur ve bekleyor, başlayor yazar; doğrusu bekliyor, başlıyor. Düşen ünlüden önceki ünlü yuvarlaksa ek de yuvarlak olur: oynıyor değil, oynuyor.
Kendin dene
beklemek fiilinden 'o' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde bekle-.
Cevabı veya örnek cevabı göster
bekliyor
bekliyor: bekle- gövdesinin sondaki e'si düşer, önceki ünlü e olduğu için ek -iyor olur.
oynamak fiilinden 'o' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde oyna-.
Cevabı veya örnek cevabı göster
oynuyor
oynuyor: a düşer, önceki ünlü yuvarlak o olduğu için ek -uyor olur; -ıyor yazılmaz.
gitmek fiilinden 'biz' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde git-.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gidiyoruz
gidiyoruz: git- ünlüden önce gid- olur, i ile -iyor gelir, biz için kişi eki -uz'dur.
başlamak fiilinden 'ben' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde başla-.
Cevabı veya örnek cevabı göster
başlıyorum
başlıyorum: a düşer, önceki ünlü kalın ve düz a olduğu için ek -ıyor olur; ben için -um gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
beklemek fiilinden 'o' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde bekle-.
oynamak fiilinden 'o' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde oyna-.
gitmek fiilinden 'biz' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde git-.
başlamak fiilinden 'ben' için şimdiki zaman çekimini yazın. Gövde başla-.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden ailelerinin şu anda ne yaptığını anlatan beş cümle yazmalarını ve -yor öncesindeki ünlüyü denetlemelerini isteyin.