Bu B2 dersinde öğrencilerin yalnızca ekin sesini seçmesini değil, türemiş adı anlamıyla tanımasını hedefleyin. Yazım, ölçüm ve sunum üzerinden fiil tabanı ile ortaya çıkan ad arasındaki ilişkiyi kurdurun.
Temel fikir
Fiilden ad yapan ek, ünsüzden sonra son ünlüye göre -ım, -im, -um, -üm biçimlerini alır: sırasıyla a/ı, e/i, o/u, ö/ü. Ünlüyle biten tabanda -m görülür: eyle- → eylem. Seçim ve ölçüm sözcüklerindeki ç değişmez. Tahtada önce türemiş adı, ardından çokluk, iyelik ve durum eklerini gösterin. Ekin her fiilde -ma/-me yerine kullanılabileceği izlenimini vermeyin; yerleşik sözcüğü anlamıyla öğretin.
| Fiil tabanı | Ek | Ad | Anlam |
|---|---|---|---|
| yaz- | -ım | yazım | kelimelerin yazılışı |
| seç- | -im | seçim | seçme işi |
| sun- | -um | sunum | sunma işi |
| ölç- | -üm | ölçüm | ölçme işi veya sonucu |
| eyle- | -m | eylem | iş; hareket |
Örnekler
- Bu yazım bana tuhaf geliyor.
- Ölçümler bugün daha uzun sürdü.
- Sunumdan sonra kısa bir ara verdik.
- Bu seçim tamamen sana bağlı.
- yazımlardayazımFiilden ad türeten ekin öğretimilarÇoğul eki: -ler / -lardaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
- ölçümlerimizölçümFiilden ad türeten ekin öğretimilerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müz
- sunumdansunumFiilden ad türeten ekin öğretimidanAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- seçimimseçimFiilden ad türeten ekin öğretimiimİyelik eki: -im / -ım / -um / -üm / -m
- eylemlereylemFiilden ad türeten ekin öğretimilerÇoğul eki: -ler / -lar
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci seçim sözcüğünü doğrudan birinci tekil kişi iyeliği sanabilir. Seçimim biçiminde ilk ekin ad türettiğini, ikinci ekin sahiplik bildirdiğini ayırt ettirin. Yazım ise bağlama göre yaz- fiilinden türemiş ad ya da yazı adına gelen iyelik ekiyle oluşmuş biçim olabilir.
Kendin dene
Yaz- fiilinden sözcüklerin yazılışını anlatan adı türetin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazım
yazım: İpucu sözcüklerin yazılışını soruyor; taban yaz- fiilidir. Kalın, düz a ünlüsü ı gerektirir. Bu bağlamda yazı adına iyelik eki getirilmiyor.
Ölç- fiilinden ölçme işini veya sonucunu anlatan adı türetin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
ölçüm
ölçüm: Tabanın ince, yuvarlak ö ünlüsüne uygun ses ü olur. Öğrencinin ünlü önünde otomatik yumuşatma yapmadığını kontrol edin; ç burada korunur.
Sun- fiilinden sunma işinin adını türetip ayrılma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sunumdan
sunumdan: Önce sun- fiilinden sunum adı kurulur. Ayrılma durumu eki bu ada eklenir; sunumdan söz ederken kullanılan -dan, ad yapan ekin ardından gelir.
Seç- fiilinden türeyen ada birinci tekil kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
seçimim
seçimim: Seç- fiilinden türeyen seçim tek başına sahiplik bildirmez. Son -im birinci tekil kişiyi gösterdiği için iki ek de gereklidir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Yaz- fiilinden sözcüklerin yazılışını anlatan adı türetin.
Ölç- fiilinden ölçme işini veya sonucunu anlatan adı türetin.
Sun- fiilinden sunma işinin adını türetip ayrılma durumu ekini getirin.
Seç- fiilinden türeyen ada birinci tekil kişi iyelik ekini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden bir sunumu ve bir ölçümü anlatan iki cümle isteyin. Türemiş adları eklerine ayırsınlar, ardından birine birinci tekil kişi iyelik eki getirsinler. Açıklamalarında ekin görevini de kontrol edin.