Bu B1 dersinde öğrencinin yalnızca isim-fiili tanımasını değil, onu cümlede kullanmak için gereken ekleri seçmesini hedefleyin. İlk örneklerde etkinliğin adı, eylemi yapan kişi ve ana fiilin istediği durum ayrı ayrı görünür olsun.
Temel fikir
İsim-fiil eki, son ünlüsü e, i, ö, ü olan tabanlardan sonra -me, a, ı, o, u olanlardan sonra -ma biçimindedir. Ünsüzle başladığı için gitme örneğinde kökün t sesi değişmez. Tahtada oku-ma-y-ı, yürü-me-y-e ve gel-me-n zincirlerini çözümleyin: ilk ikisinde ana fiilin istediği durum eki, sonuncuda eylemi yapan kişiyi belirten iyelik eki vardır. İyelik eki almayan isim-fiile ünlüyle başlayan durum eki gelirse araya y girer. Öğrenciye durum ekini yalnızca ünlü uyumundan değil, cümledeki görevden hareketle seçtirin.
| Son ünlü | Ek | Fiil tabanı | İsim-fiil |
|---|---|---|---|
| a | -ma | yaz | yazma |
| ı | -ma | kır | kırma |
| o | -ma | koş | koşma |
| u | -ma | oku | okuma |
| e | -me | bekle | bekleme |
| i | -me | sil | silme |
| ö | -me | gör | görme |
| ü | -me | yürü | yürüme |
Örnekler
- Akşamları balkonda okumayı seviyorum.
- Senin erken gelmen çok önemli.
- Bu hafta yürümeye başladık.
- okumayıokuma-me / -ma: isim-fiil ekiyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyııBelirtme durumu eki: -i / -ı / -u / -ü
- yürümeyeyürüme-me / -ma: isim-fiil ekiyKaynaştırma ünsüzü -y-: arabaya, kapıyıeYönelme durumu eki: -e / -a / -ye / -ya
- gelmengelme-me / -ma: isim-fiil ekinSenin iyelik eki: -in / -ın / -un / -ün / -n
- Onun mesajı okumaması beni şaşırttı.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci okuma biçimini her gördüğünde olumsuz sayabilir. Okuma! emrini, okuma etkinliğinin adıyla bağlam içinde karşılaştırın. Olumsuz isim-fiilde iki ayrı ek art arda gelir: oku-ma-ma. Okumaması biçimindeki ilk ma olumsuzluk, ikinci ma isim-fiil ekidir; okuması ise olumludur.
Kendin dene
Yürümek fiilinden yalnızca isim-fiil ekiyle bir etkinlik adı kurun.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yürüme
yürüme: Tabanın son ünlüsü ü olsa da bu ekin yuvarlak ünlülü biçimi yoktur; -me seçilir. m öncesinde kaynaştırma ünsüzü gerekmez.
Okumak fiilini isim-fiil ve gerekli durum ekiyle boşluğa yerleştirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumayı
okumayı: Şiir okuma etkinliği sevmek fiilinin belirtili nesnesidir. Bu nedenle belirtme eki gerekir; okuma ünlüyle bittiği için -ı öncesinde y kullanılır.
Gelmek fiiline isim-fiil ve ikinci tekil kişi iyelik ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gelmen
gelmen: Senin sözcüğü gelen kişinin ikinci tekil kişi olduğunu gösterir; gelme üzerine -n iyelik eki gelir. Söz grubu özne olduğu için ayrıca belirtme eki almaz.
Okumak fiilini olumsuz isim-fiil yapın ve üçüncü tekil kişi iyelik ekini ekleyin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumaması
okumaması: oku-ma-ma-sı zinciri olumsuzluk, isim-fiil ve üçüncü tekil kişi iyelik ekini içerir. Şaşkınlığın nedeni okumamak olduğu için iki ma da korunmalıdır.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Yürümek fiilinden yalnızca isim-fiil ekiyle bir etkinlik adı kurun.
Okumak fiilini isim-fiil ve gerekli durum ekiyle boşluğa yerleştirin.
Gelmek fiiline isim-fiil ve ikinci tekil kişi iyelik ekini getirin.
Okumak fiilini olumsuz isim-fiil yapın ve üçüncü tekil kişi iyelik ekini ekleyin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden sevdikleri bir etkinliği ve bir arkadaşlarının gelişini anlatan iki cümle isteyin. İsim-fiil ekini, iyelik ekini ve durum ekini farklı işaretlerle göstermelerini sağlayın.