Bu B2 dersinde öğrenciden yalnızca uyumlu bir biçim üretmesini değil, yerleşik sözcüğün anlamını da seçmesini bekleyin. Öğretmen, danışman ve uzman örnekleriyle kişi adlarının cinsiyet belirtmediğini gösterin.
Temel fikir
Fiilden ad yapan -man/-men ekini bu derste yerleşik kişi adları üzerinden işleyin. Son ünlüsü ince olan tabanlarda -men, kalın olanlarda -man görülür: öğret- → öğretmen, danış- → danışman. Öğrenci mastar eki -mek/-mak üzerine ek getirmemelidir. Öğretmen sözcüğündeki t, ardından ünsüz geldiği için değişmez. Uzman sözcüğünü bütün olarak, belli bir alanda bilgi ve beceri sahibi kişi anlamıyla öğretin; her kişi adının günlük dildeki bir fiilden türemesi gerektiği izlenimini vermeyin. Türemiş ada sırasıyla çokluk, iyelik ve durum ekleri getirtin.
| Biçim | Fiil tabanı | Yerleşik ad |
|---|---|---|
| -men | öğret- | öğretmen |
| -men | seç- | seçmen |
| -man | danış- | danışman |
| -man | yaz- | yazman |
Örnekler
- Öğretmen soruyu yeniden açıkladı.
- Danışman raporu dikkatle okudu.
- Uzman sonuçları bugün değerlendirecek.
- öğretmenlerimizdenöğretmenKişi adı yapan -man / -menlerÇoğul eki: -ler / -larimizİyelik eki, biz: -(i)miz / -(ı)mız / -(u)muz / -(ü)müzdenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
- danışmanlardanışmanKişi adı yapan -man / -menlarÇoğul eki: -ler / -lar
- seçmenlerdenseçmenKişi adı yapan -man / -menlerÇoğul eki: -ler / -lardenAyrılma durumu eki: -den / -dan / -ten / -tan
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci sesçe doğru bir türetmeyi anlamca da doğru sanabilir. Roman yazan kişiye yazman demesi bu yanılgıyı gösterir: burada beklenen ad yazardır; yazman ise sekreterlik veya kayıt tutma göreviyle ilgilidir. Hatanın ünlü uyumunda değil, sözcük seçiminde olduğunu açıklayın.
Kendin dene
Öğretme işiyle uğraşan kişinin adını -man veya -men ile tamamlayın. Sözcüğün tamamını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmen
öğretmen: Öğretmek fiilinin mastar eki çıkarılınca öğret- kalır. Son ünlü e olduğu için -men seçilir; ortaya öğretme işiyle uğraşan kişiyi adlandıran yerleşik sözcük çıkar.
Danışılan, yol gösteren kişinin adını -man veya -men ile tamamlayın. Sözcüğün tamamını yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
danışman
danışman: Danış- tabanındaki son ünlü noktasız ıdır. -man ile danışma eyleminin değil, kendisine danışılan kişinin adı elde edilir.
Roman yazan kişiyi adlandırmak için yazar ve yazman arasından uygun sözcüğü seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yazar
yazar: Roman yazma bağlamı bir eser üreten kişiyi gerektirir. Yazman seçilirse sekreterlik ya da kayıt tutma görevi anlatılmış olur; bu yüzden iki sözcük burada birbirinin yerine geçmez.
Öğretmen sözcüğüne sırasıyla çokluk, birinci çoğul kişi iyelik ve ayrılma durumu eklerini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
öğretmenlerimizden
öğretmenlerimizden: -ler birden çok öğretmeni, -imiz bizimle olan iyelik ilişkisini, -den ise kaynağı belirtir. Öğrenci iyelik ekini çokluk ekinden sonra getirmelidir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Öğretme işiyle uğraşan kişinin adını -man veya -men ile tamamlayın. Sözcüğün tamamını yazın.
Danışılan, yol gösteren kişinin adını -man veya -men ile tamamlayın. Sözcüğün tamamını yazın.
Roman yazan kişiyi adlandırmak için yazar ve yazman arasından uygun sözcüğü seçin.
Öğretmen sözcüğüne sırasıyla çokluk, birinci çoğul kişi iyelik ve ayrılma durumu eklerini getirin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilere üç yerleşik kişi adıyla cümle kurdurun. Birini birinci çoğul kişi iyelik ve ayrılma durumu ekleriyle çoğul biçimde yazdırın; her parçanın hangi anlamı kattığını sözlü olarak açıklamalarını isteyin.