Öğrencilerin -di'li geçmiş zaman ekini fiil köküne getirip bir olayı anlatmaları için kısa bir not; kişi ekleri ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Ek, fiil kökünün son ünlüsüne göre -di, -dı, -du ya da -dü olur (dörtlü uyum); kökün son ünsüzü sert ise -ti, -tı, -tu, -tü biçimini alır: geldi, yaptı, gördü, geçti.
| Son ünlü | Ötümlü sesten sonra | Örnek | Ötümsüz sesten sonra | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| a | -dı | aldı | -tı | yaptı |
| ı | -dı | kırdı | -tı | çıktı |
| o | -du | oldu | -tu | koştu |
| u | -du | durdu | -tu | uçtu |
| e | -di | geldi | -ti | kesti |
| i | -di | bildi | -ti | gitti |
| ö | -dü | gördü | -tü | öptü |
| ü | -dü | güldü | -tü | düştü |
Örnekler
- Dün akşam sinemaya gittik.git kökü ötümsüz t ile biter; bu yüzden ek -ti olur, sondaki -k ise biz anlamına gelir: gittik.
- Annem bana bir mektup yazdı.yaz kökü ötümlü z ile biter, bu yüzden ek d ile başlar; son ünlü a olduğu için ek ı alır: yazdı. Üçüncü tekil kişide ekin arkasına bir şey gelmez.
- Kedi bahçede uyudu.uyu kökü ünlü ile biter, ünlü ötümlü sayıldığı için ek d ile başlar; son ünlü u olduğundan ek -du olur ve araya ses girmez: uyudu.
- geldimgeldiGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tümGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- yaptınızyaptıGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tünızGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)yap kökü ötümsüz p ile biter, bu yüzden ek t ile başlar: yaptı. Ardından ikinci çoğul kişi eki -nız gelir; kişi ekleri ayrı sayfadadır.
- gördülergördüGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tülerGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- okudunokuduGörülen geçmiş zaman eki: -di, -dı, -du, -dü, -ti, -tı, -tu, -tünGörülen geçmişte kişi ekleri (k tipi)
- uçtuuç kökü ötümsüz ç ile biter, bu yüzden ek t ile başlar; son ünlü u olduğundan ek -tu olur: uçtu. ç değişmez.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler sert ünsüzden sonra da d yazar (yapdı, geçdi); doğrusu yaptı, geçti. git- gibi köklerde ses yumuşaması da beklerler; oysa ek köke eklenir ve doğru biçim gittidir, gidti değil.
Kendin dene
gör filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
Cevabı veya örnek cevabı göster
gördü
gördü: son ünlü ö olduğu için ek ü alır; r ötümlü olduğundan ek d ile başlar.
yap filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
Cevabı veya örnek cevabı göster
yaptı
yaptı: p ötümsüz olduğu için ek t ile başlar; son ünlü a ek ünlüsünü ı yapar.
git filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitti
gitti: git ötümsüz t ile biter, ek -ti olur; iki t korunur ve kök yumuşamaz.
oku filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
Cevabı veya örnek cevabı göster
okudu
okudu: kök ünlü ile biter, ünlüler ötümlü sayıldığından ek d ile başlar; son ünlü u olduğu için -du gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
gör filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
yap filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
git filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
oku filine -di'li geçmiş zaman ekini getirin (üçüncü tekil kişi).
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden dün yaptıkları üç şeyi, her seferinde başka bir fiil köküyle yazmalarını; ekin ünlüsünü ve ilk ünsüzünü denetlemelerini isteyin.