Öğrencilerin dört mevsimi adlandırıp bir işin hangi mevsimde olduğunu söylemeleri için kısa bir not.

Temel fikir

Mevsim adları küçük harfle yazılır: ilkbahar, yaz, sonbahar, kış. “İçinde” anlamı için ilkbahar ve sonbahar bulunma durumu alır (ilkbaharda, sonbaharda); yaz ve kış ise kalıplaşmış -ın ile kullanılır (yazın, kışın).

Karşılaştırılacak kalıplar
MevsimMevsim içindeTipik sözcük
ilkbaharilkbahardaçiçek
yazyazıngüneş
sonbaharsonbahardayaprak
kışkışınkar

Örnekler

  • Yazın denize gidiyoruz.yaz sözcüğü bulunma durumu almaz; “yaz mevsiminde” anlamı kalıplaşmış -ın ile kurulur: yazın, kışın.
  • İlkbaharda hava çok güzel.ilkbahar ve sonbahar olağan bulunma durumunu alır: son ses r ötümlü, son ünlü a olduğu için ek -da olur.
  • Kışın evde çay içiyoruz.Bir cümlede iki ek var: mevsim -ın (kışın), yer bulunma durumu (evde) alır.
  • ilkbahardailkbahardaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
  • sonbahardasonbahardaBulunma durumu eki: -de / -da / -te / -ta
  • Yaz sıcak, kış soğuk.Özne olan mevsim ek almaz ve küçük harfle yazılır; sıfattan sonra bildirme eki gerekmez.
  • Hangi mevsimi seviyorsun?
  • Bir yılda dört mevsim var.Sayıdan sonra ad tekil kalır (dört mevsim); yılda, yıl sözcüğüne bulunma durumu getirilmiş biçimdir.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenciler dört mevsimi de aynı kalıba sokar ve yazda, kışta gibi biçimler kurar. Ters yönde de hata yapılır: ilkbaharın ilgi durumudur, “ilkbaharda” anlamı vermez.

Kendin dene

  1. yaz sözcüğünden “yaz mevsiminde” anlamlı biçimi kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    yazın

    yazın: yaz bulunma durumu yerine kalıplaşmış -ın alır; son ünlü a olduğu için ekin ünlüsü ı olur.

  2. kış sözcüğünden “kış mevsiminde” anlamlı biçimi kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kışın

    kışın: kış da yaz gibi -ın alır; kışta olağan biçim değildir.

  3. sonbahar sözcüğünden “sonbahar mevsiminde” anlamlı biçimi kurun.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sonbaharda

    sonbaharda: sonbahar olağan bulunma durumunu alır; r ötümlü olduğu için ek d ile başlar, kalın a ile -da olur.

  4. Boşluğa yaz için uygun sıfatı yazın.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    sıcak

    sıcak: sıcaklığı bildiren sıfattır; yaz öznesinden sonra bildirme eki gerekmez, sıfat tek başına yüklem olur.

Bugün kullan

Öğrencilerden her mevsimde ne yaptıklarını anlatan dört cümle yazmalarını ve zaman ekini yuvarlak içine almalarını isteyin.