Bu atölyede özetleme, yalnızca metni kısaltma değil, bilgi seçme ve anlam ilişkilerini yeniden kurma becerisi olarak ele alınır. Kurmaca kütüphane metni, ana bilgi ile ayrıntıyı ayırmak için ortak bir sınıf malzemesidir.
Temel fikir
Yazdırmadan önce öğrencilerden konu, sonuç ve sınırlılık için kısa notlar çıkarmalarını isteyin. Akşam saatlerinin denenmesi, ziyaretlerin artması, alan yetersizliği ve devam koşulu özette korunmalıdır. Sarı afiş ayrıntısı çıkarılabilir; bu çalışmada kesin sayılar yerine artışın yönünü belirtmek yeterlidir. Sözcükleri tek tek eş anlamlılarıyla değiştirmek yerine kendi cümlelerini kurmalarını sağlayın; kütüphane gibi gerekli terimler aynı kalabilir. Metne göre kaynakla ilişki kurar, ancak olumlu sonuçla sınırlılığı bağlar. Son okumada her iddianın metindeki dayanağını buldurun.
| Kaynak metindeki ifade | Kısaltılmış ifade |
|---|---|
| Denemeden önce akşamları haftada ortalama kırk kişi kütüphaneye geliyordu. Deneme sırasında bu sayı altmış beşe yükseldi. | Akşam ziyaretlerinin sayısı arttı. |
| Ay sonunda bazı okurlar, akşamları boş masa bulmakta zorlandıklarını söyledi. | Bazı okurlar çalışma alanını yetersiz buldu. |
| Kütüphane yönetimi, ek çalışma alanı bulunursa akşam uygulamasının devam edeceğini açıkladı. | Uygulamanın sürmesi, ek çalışma alanı bulunmasına bağlı. |
Metni oku
Mahalle kütüphanesi, işten geç çıkan okurların isteği üzerine bir ay boyunca hafta içi iki saat daha geç kapandı. Denemeden önce akşamları haftada ortalama kırk kişi kütüphaneye geliyordu. Deneme sırasında bu sayı altmış beşe yükseldi. Girişteki panoya yeni saatleri gösteren sarı bir afiş asıldı.
Ay sonunda bazı okurlar, akşamları boş masa bulmakta zorlandıklarını söyledi. Özellikle sınavlara hazırlananlar daha geniş bir çalışma alanı istedi. Kütüphane yönetimi, ek çalışma alanı bulunursa akşam uygulamasının devam edeceğini açıkladı. Henüz yeni bir alan belirlenmedi. Metin, uzatılan saatlerin daha fazla okura ulaştığını, ancak mevcut alanın talebi karşılamakta yetersiz kaldığını gösteriyor.
Örnekler
- Kütüphane, akşam saatlerini bir ay boyunca denedi.
- Deneme süresince akşam ziyaretlerinin sayısı arttı.
- Bazı okurlar çalışma alanını yetersiz buldu.
- Metne göre akşam saatleri daha fazla okura ulaştı.
- Ancak bu artış, herkesin memnun olduğunu göstermiyor.
- Uygulamanın sürmesi, ek çalışma alanı bulunmasına bağlı.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci bazı okurlar yerine tüm okurlar yazarsa yalnızca ifadeyi değil, iddianın kapsamını değiştirir. Bulunursa koşulunu atmak da devam kararını kesinleştirir. Ziyaret sayısındaki artıştan herkesin memnun olduğu sonucu çıkarılamayacağını metin üzerinden gösterin.
Kendin dene
Metnin ana konusu hangisi: akşam saatleri / sandalye renkleri?
Cevabı veya örnek cevabı göster
akşam saatleri
akşam saatleri: Okur isteğini, ziyaret artışını ve devam kararını birbirine bağlayan konu yeni saatlerdir. Sandalye renklerinden söz edilmez; afişin rengi ise ana sonucu açıklamayan bir ayrıntıdır.
___ okurlar çalışma alanını yetersiz buldu. (Bazı / Tüm)
Cevabı veya örnek cevabı göster
Bazı
Bazı: Şikâyetin okurların bir bölümünden geldiği belirtilmiştir. Tüm seçimi, metinde bulunmayan bir genelleme ekler.
Ziyaretçi sayısı arttı; ___ çalışma alanı yetersiz kaldı. (ancak / bu yüzden)
Cevabı veya örnek cevabı göster
ancak
ancak: Ziyaretlerin artması olumlu sonucu, alanın yetersiz kalması bu sonucun sınırını verir. Bu yüzden ise metnin kurmadığı bir neden-sonuç ilişkisi kurar.
Uygulama, ek çalışma alanı ___ sürecek. (bulunursa / bulunduğu için)
Cevabı veya örnek cevabı göster
bulunursa
bulunursa: Yeni alan henüz belirlenmediğinden uygulamanın devamı gerçekleşmemiş bir koşula bağlıdır. Bulunduğu için seçimi, alanın zaten bulunduğunu varsayarak metindeki bilgiyi değiştirir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Metnin ana konusu hangisi: akşam saatleri / sandalye renkleri?
___ okurlar çalışma alanını yetersiz buldu. (Bazı / Tüm)
Ziyaretçi sayısı arttı; ___ çalışma alanı yetersiz kaldı. (ancak / bu yüzden)
Uygulama, ek çalışma alanı ___ sürecek. (bulunursa / bulunduğu için)
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden metni 35–50 sözcükle özetlemelerini isteyin. Kaynağı Metne göre ile belirtmelerini, sonucu ve alan sorununu aktarmalarını, devam koşulunu korumalarını sağlayın. Afiş ayrıntısını ve kişisel yorumları çıkartın. Tablodaki ifadeleri tek doğru yanıt saymayın; farklı cümleleri kaynak metne bağlılık açısından değerlendirin.