Duits übersetzen versus dolmetschen: betekenis en gebruik

Het idee

Gebruik übersetzen voor vertalen, vaak van geschreven taal. Gebruik dolmetschen voor tolken van gesproken taal of gebarentaal. Lees de hele zin voordat je kiest: het voorwerp, de situatie, de tijdsaanduiding en de verhouding tussen de sprekers kunnen bepalen welke uitdrukking beter past. Waar de betekenissen overlappen, zijn soms beide mogelijk met een andere nadruk. De referentietabel geeft de betekenissen die hier worden onderwezen; andere woordenboekbetekenissen vragen mogelijk om een andere vertaling.

Patronen vergelijken

Uitdrukking	Betekenis in vergelijking
übersetzen	„Übersetzen“ überträgt einen Text in eine andere Sprache.
dolmetschen	„Dolmetschen“ vermittelt mündlich oder in Gebärdensprache.

Voorbeelden

• Sie übersetzt die Bedienungsanleitung ins Deutsche.Zij vertaalt de gebruiksaanwijzing naar het Duits.
• Beim Gespräch dolmetscht ein Mitarbeiter.Tijdens het gesprek tolkt een medewerker.
• Der Verlag lässt den Roman neu übersetzen.De uitgeverij laat de roman opnieuw vertalen.
• Für die Konferenz wird zwischen Deutsch und Französisch gedolmetscht.Voor de conferentie wordt er getolkt tussen Duits en Frans.
• Das Team übersetzt die Hinweise in drei Sprachen.Het team vertaalt de mededelingen in drie talen.
• Bei der Liveübertragung dolmetscht sie aus dem Spanischen.Bij de livestream tolkt zij vanuit het Spaans.

Let op

In het dagelijks taalgebruik kan übersetzen breed worden gebruikt, maar in beroepsmatige functies worden vertalen en tolken onderscheiden.

Probeer het zelf

1. Welke betekenis heeft „übersetzen“ in de eerste voorbeeldzin? Leg het verschil met de betekenis van „dolmetschen“ uit.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   „Übersetzen“ überträgt einen Text in eine andere Sprache. „Dolmetschen“ vermittelt mündlich oder in Gebärdensprache.

   übersetzen komt overeen met vertalen, vaak van geschreven taal; de Duitse definitie geeft de bedoelde betekenis.

2. Leg de woordkeuze in deze zin uit. Welke betekenis zou met de andere uitdrukking bedoeld zijn? Beim Gespräch dolmetscht ein Mitarbeiter.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   dolmetschen: „Dolmetschen“ vermittelt mündlich oder in Gebärdensprache.

   Beim Gespräch dolmetscht ein Mitarbeiter. gebruikt dolmetschen voor tolken van gesproken taal of gebarentaal. Het antwoord hangt af van deze context, niet alleen van de spelling van het woord.

3. Schrijf voor elke uitdrukking een eigen zin. Gebruik „übersetzen“ en „dolmetschen“ in verschillende situaties.

   Toon het antwoord of een voorbeeldantwoord

   Mögliche Lösungen: Der Verlag lässt den Roman neu übersetzen. Für die Konferenz wird zwischen Deutsch und Französisch gedolmetscht.

   Het modelpaar houdt de betekenissen gescheiden: übersetzen drukt vertalen uit, vaak van geschreven taal, terwijl dolmetschen tolken van gesproken taal of gebarentaal uitdrukt. Andere oorspronkelijke zinnen zijn mogelijk als hun context de gekozen betekenis ondersteunt.

Gebruik het vandaag

Beschrijf twee echte situaties uit je dag, met übersetzen in de ene en dolmetschen in de andere. Onderstreep het detail dat de gekozen betekenis passend maakt. Als beide uitdrukkingen zouden kunnen passen, leg dan het verschil in nadruk uit in plaats van het alternatief automatisch als fout aan te merken.