Bu B1 dersinde amaç, kahveyle ilgili nesneleri bir süreç içinde kullandırmak ve eylemi yapan kişiyle yaptıran kişiyi ayırt ettirmektir. Öğrenciler kahve hazırlama, ikram etme ve fal üzerine konuşma aşamalarını canlandırır. Her öğrencinin bu geleneği tanıdığı ya da benimsediği varsayılmaz.
Temel fikir
Önce cezve, fincan, köpük ve telveyi görsellerle ayırt ettirin: ince çekilmiş kahve suyla cezvede yavaşça pişirilir, küçük fincanda ve çoğu zaman yanında suyla sunulur. Sade kahveye şeker konmaz; orta şekerli ve şekerli seçenekleri hazırlıktan önce belirtilir. Fal için fincan tabağa ters çevrilir; soğuduktan sonra telvenin oluşturduğu şekiller yorumlanır. Ardından fal bakmak ile fal baktırmak sözlerini iki ayrı role bağlayın. İkinci ifadede ettirgenlik, yorumlama işinin başkasına yaptırıldığını gösterir; bütün ettirgenlik eklerini bu derste yeniden öğretmeyin.
| Türkçe | Anlam |
|---|---|
| cezve | kahve pişirme kabı |
| fincan | küçük sunum kabı |
| köpük | yüzeydeki köpüklü tabaka |
| telve | kahvenin dibinde kalan tortu |
| fal bakmak | birinin falını yorumlamak |
| fal baktırmak | kendi falını bir başkasına yorumlatmak |
Örnekler
- Kahveyi cezvede yavaşça pişiriyorum.
- Fincanın dibinde telve kalıyor.
- Kahvenin yanında su getiriyoruz.
- Kahvemi sade içerim.
- Kahveyi içtikten sonra fincanı tabağa ters çeviriyoruz.
- Telvedeki şekil bir kuşa benziyor.
- Ben fal bakıyorum, sen fal baktırıyorsun.
- Fal baktırmak istemiyorum, teşekkür ederim.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci kendi fincanını bir başkasının yorumlamasını isterken Fal bakmak istiyorum diyebilir. Bu cümle yanlış kurulmuş değildir, ancak konuşanı yorumlayan kişi yapar. İstenen rol için Fal baktırmak istiyorum uygundur. Kültürel uygulamayı anlatmak, falı geleceğe ilişkin bilgi olarak sunmak ya da herkese aynı inancı yüklemek değildir.
Kendin dene
Kahveyi ___ pişiriyoruz. Cezve ya da fincan sözcüğünü seçip bulunma durumu ekini getirin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
cezvede
cezvede: Pişirme işlemi için kullanılan kap soruluyor; fincan ise sunum kabıdır. Cümlede yer bildirmek için cezve sözcüğü bulunma durumu eki alır.
Şeker istemiyorum. Kahvem ___ olsun. Şeker içermeyen kahveyi anlatan bir sıfat yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
sade / şekersiz
sade / şekersiz: Konuşan kişi şekeri dışlıyor. İki yanıt da bu isteği karşılar; orta şekerli kahvede ise hâlâ şeker vardır.
Fincanın dibinde kalan kahve tortusuna ne denir?
Cevabı veya örnek cevabı göster
telve
telve: İçimden sonra dipte kalan tortu soruluyor. Köpük, yüzeydeki tabakadır; bu nedenle burada karşılık olmaz.
Falı ben yorumlamıyorum; birinden benim için yorumlamasını istiyorum. Fal ___ istiyorum. Bakmak ya da baktırmak sözcüğünü seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
baktırmak
baktırmak: İpucu, yorumlayan kişinin konuşan değil bir başkası olduğunu söylüyor. Bakmak seçilirse görev konuşana geçer ve verilen durum değişir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Kahveyi ___ pişiriyoruz. Cezve ya da fincan sözcüğünü seçip bulunma durumu ekini getirin.
Şeker istemiyorum. Kahvem ___ olsun. Şeker içermeyen kahveyi anlatan bir sıfat yazın.
Fincanın dibinde kalan kahve tortusuna ne denir?
Falı ben yorumlamıyorum; birinden benim için yorumlamasını istiyorum. Fal ___ istiyorum. Bakmak ya da baktırmak sözcüğünü seçin.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
İkili çalışmada bir öğrenci kahveyi hazırlasın, diğeri şeker tercihini söylesin. Sonra öğrenciler telveyi adlandırsın ve fal bakma teklifini kabul etsin ya da nazikçe reddetsin. Rolleri değiştirip kimin yorumladığını açıklamalarını isteyin.