Bu B1 dersinde amaç, öğrencinin bir haberi aktarırken kaynağı ve konuşanın tutumunu ayrı ayrı izlemesidir. Fırının kapanması üzerine yazılmış özgün konuşmayı kullanın. Metin herhangi bir diziden alınmamıştır; öğrenciden olayın gerçekliğine değil, kişilerin ne bildiğine odaklanmasını isteyin.

Temel fikir

Dedikodu, çoğunlukla başkalarının özel hayatı üzerine konuşmayı anlatır ve olumsuz bir değerlendirme taşıyabilir; dedikodu yapmak birlikteliğini bütün olarak çalıştırın. Söylenti ise dolaşan haberin henüz kesinleşmediğini öne çıkarır; iki sözcüğün kullanım alanları kesişebilir. Duydum ki… ile haber aktarma, emin değilim ile belirsizlik bildirme, doğru değil ile haberi reddetme işlevlerini karşılaştırın. Duyulan geçmiş zaman ekinin biçimlerini bu derse taşımayın; ilgili ek dersine yönlendirin.

Karşılaştırılacak kalıplar
TürkçeBu bağlamdaki anlamı
dedikodu yapmakbaşkalarının özel hayatını konuşmak
söylentidoğruluğu kesinleşmemiş, dolaşan haber
duydum kibaşkasından öğrenilen haberi aktarma
emin değilimkesin bilgiye sahip olmadığını belirtme
doğru değilhaberin doğruluğunu reddetme
yalangerçeğe aykırı söz
yaymakbaşkalarına aktarıp dolaşıma sokmak

Metni oku

A: Duydum ki fırın kapanıyor.

B: Bunu kimden duydun?

A: Komşudan duydum. Ama emin değilim.

B: Ben fırının sahibiyle konuştum. Fırın kapanmıyor, sadece pazartesi günü kapalı.

A: Öyle mi? O zaman bu söylentiyi yaymayalım.

Örnekler

  • Ben dedikodu yapmıyorum.
  • Bu söylenti doğru değil.
  • Bunu kimden duydun?
  • Duydum ki fırın kapanıyor.
  • Sadece bir söylenti.
  • Bana göre bu bir yalan.
  • Kimseye söyleme, olur mu?
  • Ben de öyle duydum.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, doğrulanmamış her habere yalan diyerek anlamı gereksiz yere güçlendirebilir. Söylenti sonradan doğru çıkabilir; yalan demek ise haberi reddeder ve suçlayıcı duyulabilir. Ayrıca duydum sözünü, konuşanın haberi doğruladığının kanıtı gibi yorumlayıp yorumlamadığını kontrol edin.

Kendin dene

  1. Başkalarının özel hayatı hakkında konuşmak: ___ yapmak. Seçenekler: dedikodu / söylenti.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    dedikodu

    dedikodu: Özel hayat üzerine konuşma etkinliği soruluyor; yapmak ile kullanılan söz öbeği dedikodu yapmak. Boşlukta dolaşan haberin adı aranmıyor.

  2. Fırının kapanacağını kimse doğrulamadı: Bu sadece bir ___. Seçenekler: söylenti / kanıt.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    söylenti

    söylenti: Kapanma haberini doğrulayan kimse yok. Bu yüzden haber kesinleşmemiş olarak sunuluyor; kanıt seçimi, bağlamda bulunmayan bir dayanak varmış gibi gösterirdi.

  3. Haberin kaynağı olan kişiyi sorun: Bunu ___ duydun? — Komşudan. Seçenekler: kimden / kime.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    kimden

    kimden: Yanıttaki komşudan, haberin kaynağını gösteriyor. Kime seçilseydi haberi veren kişi değil, haberin yöneltildiği kişi sorulmuş olurdu.

  4. Fırın sahibi kapanma haberini reddediyor. İki sözcükle tamamlayın: Bu haber ___.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    doğru değil / gerçek değil

    doğru değil / gerçek değil: Fırın sahibi kapanma haberini açıkça reddediyor; iki yanıt da bunu ifade eder. Emin değilim ise reddetmek yerine kesin bilgi sahibi olmadığını bildirirdi.

Bugün kullan

İkilere, kapanacağı söylenen hayalî bir dükkân hakkında dört replik yazdırın. İlk kişi haberi aktarsın; diğeri Bunu kimden duydun? diye sorsun. Ardından belirsizlik ve somut bir düzeltmeyle ret gelsin. Öğrenciler her repliğin işlevini açıklasın.