Öğrencilerin duyulan geçmiş zamanı kurması ve görmedikleri bir olayı anlatması için kısa bir not; ünlü uyumunun kuralı ayrı sayfadadır.
Temel fikir
Ek, fiil kökünün son ünlüsüne göre -miş, -mış, -müş ya da -muş olur: gelmiş, yapmış, görmüş, okumuş. Üçüncü tekil kişide kişi eki yoktur; diğerlerinde gelmişim, gelmişsin, gelmişiz gibi gelir. Olumsuzu gelmemiş, soru biçimi gelmiş mi? diye yazılır. Ek, konuşanın görmediği ya da sonradan fark ettiği olayı anlatır.
| Son ünlü | Ek | Örnek | Ben biçimi |
|---|---|---|---|
| e, i | -miş | gelmiş | gelmişim |
| a, ı | -mış | yapmış | yapmışım |
| o, u | -muş | okumuş | okumuşum |
| ö, ü | -müş | görmüş | görmüşüm |
Örnekler
- Ali dün eve erken gelmiş.-miş, konuşanın görmediği olayı bildirir: olayı ona biri anlatmıştır ya da kendisi çıkarmıştır. Görülen geçmiş geldi olurdu.
- Annem bana bir mektup yazmış.
- Kedi sütü içmiş.Boş kap bir kanıttır: konuşan olanı görmeden çıkarır, -miş bunu anlatır.
- uyumuşumuyumuş-miş eki: duyulan geçmiş zamanumKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- görmüşsüngörmüş-miş eki: duyulan geçmiş zamansünKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -siniz
- yapmışlaryapmış-miş eki: duyulan geçmiş zamanlarÇoğul eki: -ler / -lar
- gitmişizgitmiş-miş eki: duyulan geçmiş zamanizKişi ekleri: -im, -sin, -iz, -sinizgitteki t yumuşamaz: -miş ünsüzle başlar, dye dönüşme ünlü ister, örneğin gidiyoruz.
- Çocuklar ödevlerini yapmamış.Olumsuzluk eki -me/-ma, -mişten önce gelir: yap-ma-mış. Çoğul özneyle fiil çoğunlukla tekil kalır.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenciler eki yalnızca bir geçmiş zaman eki sanıp kendi yaşadıklarını da -miş ile söyler: Dün sinemaya gitmişim derler, oysa kendi gördükleri olay için gittim denir. git kökünün gitmişte yumuşamadığını da (gidmiş değil) denetleyin.
Kendin dene
yap fiilini duyulan geçmiş zamanın üçüncü tekil kişisinde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
yapmış
yapmış: son ünlü kalın düz a olduğu için ek -mış olur; üçüncü kişide kişi eki yoktur.
oku fiilini duyulan geçmiş zamanın üçüncü tekil kişisinde yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
okumuş
okumuş: son ünlü kalın yuvarlak u olduğu için ek -muş olur.
gör fiilini duyulan geçmiş zamanın birinci tekil kişisinde (ben) yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
görmüşüm
görmüşüm: ince yuvarlak ö ek olarak -müş getirir; birinci kişi eki de bu ünlüye uyup -üm olur.
git fiilini duyulan geçmiş zamanın birinci tekil kişisinde (ben) yazın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
gitmişim
gitmişim: ek ünsüzle başladığı için gitteki t yumuşamaz; ince düz i ile -miş ve -im gelir.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
yap fiilini duyulan geçmiş zamanın üçüncü tekil kişisinde yazın.
oku fiilini duyulan geçmiş zamanın üçüncü tekil kişisinde yazın.
gör fiilini duyulan geçmiş zamanın birinci tekil kişisinde (ben) yazın.
git fiilini duyulan geçmiş zamanın birinci tekil kişisinde (ben) yazın.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
Bu sözcüğü oluşturmak için parçalara doğru sırayla dokun:
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden duyduklarını ya da belirtilerden çıkardıklarını anlatan dört cümle yazmalarını, her -miş biçiminin ünlüsünü ve kişi ekini denetlemelerini isteyin.