Bu B1 dersinde amaç, köy anlatılarındaki söz varlığını bağlamdan çözmek ve kişileri birbirine karıştırmadan konuşmayı izlemektir. Örnekleri önce kişi, yer ve tarım başlıklarına ayırın. Ders için yazılan dört repliklik konuşma herhangi bir diziden alınmamıştır.
Temel fikir
Sözcükleri tek tek ezberletmek yerine aralarındaki anlam ilişkisini kurdurun: köy yerleşimi, köylü orada yaşayan kişiyi belirtir. Muhtar köyün yöneticisini adlandırırken ağa bu bağlamda güçlü bir toprak sahibini anlatabilir. Tarla ekili alan, toprak ise bu alanın toprağı ya da daha genel anlamda arazi olabilir. Hasat ve buğday sözcüklerini ürün ile ürün toplama işi arasındaki ayrımla öğretin.
| Sözcük | Bu dersteki anlamı |
|---|---|
| köy | kırsal yerleşim |
| köylü | köyde yaşayan kişi |
| muhtar | köyün yöneticisi |
| ağa | bu bağlamda güçlü toprak sahibi |
| tarla | ekili alan |
| toprak | bitkilerin yetiştiği madde; arazi |
| hasat | ürün toplama işi |
| buğday | bir tahıl türü |
Metni oku
A: Bu tarla ağanın mı?
B: Hayır, bu tarla dedemin.
A: Peki, muhtar neden geliyor?
B: Hasattan sonra köylülerle konuşacak.
Örnekler
- Muhtar bugün köye geliyor.
- Babam bu tarlada çalışıyor.
- Köylüler ağayı burada bekliyor.
- Bu tarla ağanın mı?
- Hayır, bu tarla dedemin.
- Peki, muhtar neden geliyor?
- Hasattan sonra köylülerle konuşacak.
- Yağmur yağdı, ama toprak hâlâ kuru.
- Bu tarlaya buğday ekiyoruz.
Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.
Türkçe cihaz sesi bulunamadı. Metni yine de okuyabilirsin.
Dikkat et
Öğrenci, güçlü görünen her kişiyi köyün yöneticisi sayıp ağa ile muhtar sözcüklerini eş anlamlı kullanabilir. Bu çıkarımı konuşmadaki kanıtlarla sorgulatın. Bir kişiye ağa denmesi bütün tarlaların ona ait olduğunu göstermez; burada tarlanın sahibini dedemin belirler.
Kendin dene
Köyün yöneticisini adlandıran sözcüğü seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
muhtar
muhtar: İpucu, zenginliği ya da nüfuzu değil köydeki yöneticilik görevini sorar. Öğrencinin ağa seçmesi, iki kişinin anlatıdaki rollerini karıştırdığını gösterebilir.
Buğday yetiştirilen ekili alanı adlandıran sözcüğü seçin.
Cevabı veya örnek cevabı göster
tarla
tarla: Buğdayın yetiştirildiği belirli ekili alan soruluyor. Köy ise bu alanın bulunduğu yerleşimin adıdır; aynı kapsamda değildir.
Toprak sözcüğünü uygun iyelik ekiyle tamamlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
toprağı
toprağı: Bu tarlanın toprağı belirtili ad tamlamasında ikinci ad iyelik eki alır. Ünlüyle başlayan -ı ekinden önce toprak sözcüğünün sonundaki k, ğ olur.
İlk cümledeki konuşmacının ağzından soruyu yanıtlayın.
Cevabı veya örnek cevabı göster
dedemin / benim dedemin
dedemin / benim dedemin: Dedem kişiyi, dedemin ise bu yanıtta o kişinin sahipliğini belirtir. Benim sözcüğü eklenebilir; konuşmacı değişmediği için birinci kişi iyeliği korunur.
Alıştırma turu
Soruları cevapla, ardından mümkün olduğunda Türkçe cümleleri ve sözcükleri yeniden kur. Puanını kaydediyoruz.
Köyün yöneticisini adlandıran sözcüğü seçin.
Buğday yetiştirilen ekili alanı adlandıran sözcüğü seçin.
Toprak sözcüğünü uygun iyelik ekiyle tamamlayın.
İlk cümledeki konuşmacının ağzından soruyu yanıtlayın.
dedemin / benim dedemin
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
Kelimelere doğru sırayla dokun.
İlerlemeni koru
Alıştırma sonuçlarını hesabına kaydetmek için ücretsiz kaydol.
Kaydol ve kaydetZaten hesabım varBugün kullan
Öğrencilerden dört replikte tarlanın sahibini, gelecek kişiyi ve konuşmanın zamanını bulmalarını isteyin. Ardından başka bir ailenin tarlası üzerine yeni bir konuşma yazdırın. Devamında konuşma dilindeki kısaltmalar dersine geçin.