Bu derste öğrenciden metinde aynen yazmayan bir sonucu gerekçelendirmesini isteyin. Etkinlikler özgündür; resmî sınav sorusu değildir. Son soruda olumsuz soru kökü kullanılarak desteklenmeyen sonuç aranmaktadır.

Temel fikir

Çıkarım, metindeki ipuçlarını birleştirir; metinde verilmeyen bir nedeni eklemez, olasılığı kesinliğe dönüştürmez. İlk örneklerde artık önceki durumdan değişimi, yeniden tekrarı bildirir; değişimin nedeni açık değildir. Yazarın amacını çalışırken öğrenciye yalnızca konuyu değil, yazarın bilgiyle ne yaptığını sorun: bir eksikliği mi sorguluyor, çözüm mü öneriyor, durumu mu betimliyor?

Örnekler

  • Toplantılar artık çevrim içi yapılıyor.
  • Bu öneriyi yeniden değerlendireceğiz.
  • Yazar burada kesin bir yargıdan kaçınıyor.
  • Salon genişletildiği hâlde kapıda bekleyenler vardı; yapılan değişiklik herkese yer sağlamamıştı.
  • Kurs ücretsizdi, ama otobüslerin seyrek geçtiği bir yerdeydi; ücret tek engel değildi.
  • Yazar sayıları sıralamakla yetinmiyor, bu artışın günlük yaşamı nasıl etkilediğini de sorguluyor.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci aynı sözcükleri içeren seçeneği kanıt aramadan seçebilir. Özellikle bazı ile herkes arasındaki kapsam farkını görünür kılın. Katılım artışı, herkesin memnuniyetini kanıtlamaz. Çıkarılamaz kökünü kaçıran öğrenci ise doğru bir çıkarımı işaretleyebilir.

Kendin dene

  1. Kütüphane yeni kitaplar aldı. Ancak kapıları saat beşte kapanıyor; mahalledeki çalışanların çoğu işten altıda çıkıyor. Hangi çıkarım metinle en iyi desteklenir? Numarayı ya da Türkçe sıra sayısını yazın. 1) Yeni kitaplar kimsenin ilgisini çekmemiştir. 2) Açılış saatleri bazı çalışanların yararlanmasını güçleştirebilir. 3) Kütüphane artık daha az kitap alacaktır.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    2 / ikinci

    2 / ikinci: beşte kapanış ile altıda işten çıkış arasında uyuşmazlık vardır. Bu, bazı çalışanlar için erişim güçlüğünü destekler; kitaplara ilgisizliği ya da gelecekteki alım planını göstermez.

  2. Atölyenin ücreti kaldırıldı, fakat katılımcı sayısı değişmedi. Atölyeye giden tek otobüs hâlâ günde iki kez geçiyor. Hangi çıkarım metinle en iyi desteklenir? Numarayı ya da Türkçe sıra sayısını yazın. 1) Ücreti kaldırmak tek başına yeterli olmamıştır. 2) Katılımı artırmanın tek yolu otobüsü değiştirmektir. 3) Atölyenin içeriği herkesi memnun etmiştir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    1 / birinci

    1 / birinci: ücret kaldırıldığı hâlde katılım değişmemiştir; bu müdahale tek başına artış sağlamamıştır. Seyrek otobüs seferleri başka bir engel olabilir, ancak tek çözümü ya da içerikten memnuniyeti kanıtlamaz.

  3. Yeni uygulama işlemleri hızlandırıyor. Peki, ekranı kullanmakta zorlananlar ne yapacak? Girişte bir yardım masası olsa iyi olmaz mı? Yazarın amacı nedir? Numarayı ya da Türkçe sıra sayısını yazın. 1) Yeni uygulamanın kaldırılmasını istemektedir. 2) Yalnızca işlem hızını övmektedir. 3) Uygulamanın destek hizmetiyle tamamlanmasını önermektedir.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    3 / üçüncü

    3 / üçüncü: yardım masası sorusu, zorlanan kullanıcılara destek önerisidir. İşlemlerin hızlandığı kabul edildiği için amaç uygulamayı kaldırmak değildir; yalnızca hızı övmek de değildir.

  4. Toplantı akşama alınınca katılım arttı. Yine de bazı üyeler eski saate dönülmesini istedi. Hangi sonuç çıkarılamaz? Numarayı ya da Türkçe sıra sayısını yazın. 1) Yeni saat bazı üyeler için uygun olmayabilir. 2) Yeni saat bütün üyeleri memnun etmiştir. 3) Katılım artışı herkesin memnun olduğunu göstermez.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    2 / ikinci

    2 / ikinci: eski saate dönme isteği, bütün üyelerin memnun olduğu yorumuyla çelişir. Artan katılım ile bazı üyelerin çekinceleri bir arada bulunabilir; 1 ve 3 bu ayrımı korur.

Bugün kullan

Öğrencilerden seçenek numarasını ya da birinci, ikinci, üçüncü sözcüklerinden uygun olanını yazmalarını isteyin. Ardından her cevap için kanıtı çizsinler, diğer seçeneklerdeki aşırı yorumu açıklasınlar ve bilinmeyen bir ayrıntıyı söylesinler.