Bu çalışmada bağdaşıklık ipuçları ile anlamsal tutarlılığı birlikte ele alın. Altı örnek, bir cümlesi akışı bozan tek paragraf oluşturur. Öğrenciler uygulamalarda yalnızca çıkaracakları cümlenin numarasını yazsın. Metinler özgündür; kaynak bağlantısı resmî sınav örneklerine yönlendirir.

Temel fikir

Önce paragrafın genel konusunu değil, geliştirdiği belirli düşünceyi öğrencilerle adlandırın. Her cümlenin açıklama, neden, sonuç veya karşıtlık işlevini buldurun. Şüpheli cümleyi çıkarıp kalanları sıralarını değiştirmeden okutun. Örneklerde 4. cümle, uzayan çalışma saatlerinden binanın rengine geçer. Bu cümle çıkarılınca yararlar, personel sorunu ve çözüm birbirine bağlanır. Bu değişiklik uzayan saatlere, bu yüzden ise personel bulma güçlüğüne gönderme yapar.

Örnekler

  • Mahalle kütüphanesi geçen ay çalışma saatlerini uzattı.
  • Öğrenciler artık akşamları da burada ders çalışabiliyor.
  • Bu değişiklik özellikle gündüz çalışanları sevindirdi.
  • Kütüphanenin dış cephesi geçen yıl sarıya boyanmıştı.
  • Ancak geç saatlerde görev yapacak personel bulmak kolay olmadı.
  • Bu yüzden yönetim akşam vardiyası için iki kişi daha aldı.

Sesli okuma, cihazındaki yapay bir Türkçe sesi kullanır. Ses kalitesi ve kullanılabilirliği değişebilir; telaffuzunu değerlendirmez.

Dikkat et

Öğrenci, olumlu sonuçlardan sonra gelen ancak ifadesini görünce 5. cümleyi elemesin: güçlük de aynı düzenlemeyle ilgilidir. Tersine, kütüphane sözcüğünün yinelenmesi boya ayrıntısını gerekli kılmaz. İlk cümleyi değişmez bir konu cümlesi kabul etmek de yanıltır; tüm paragraf belirleyicidir.

Kendin dene

  1. Anlam bütünlüğünü bozan cümlenin numarasını yazın. 1) Atölyede kullanılan aletler sık sık kayboluyordu. 2) Bunun üzerine her alet için numaralı bir dolap bölmesi ayrıldı. 3) Atölyenin pencereleri geçen yaz maviye boyandı. 4) Artık aletini geri getiren herkes onu kendi bölmesine koyuyor. 5) Böylece eksik aletler gün sonunda hemen fark ediliyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    3

    3: Pencerelerin rengi aletlerin takibini açıklamaz. 3 çıkarılınca 2. cümlede ayrılan numaralı bölmeler, 4. cümlede aletleri yerlerine koyma davranışına bağlanır; 5 ise eksiklerin fark edilmesini sonuç olarak verir.

  2. Anlam bütünlüğünü bozan cümlenin numarasını yazın. 1) Bir yayınevi, yeni kitaplarının kapaklarını okurlara seçtirmeye başladı. 2) Bazı kitapların sonunda yazarın kısa bir yaşam öyküsü bulunur. 3) Her kitap için hazırlanan üç kapak tasarımı internet sitesinde oylamaya sunuluyor. 4) Ancak en çok oy alan tasarım her zaman basılmıyor. 5) Son kararı, okurların tercihlerini de dikkate alan yayın kurulu veriyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    2

    2: Yazarın yaşam öyküsü kitabın başka bir bölümüne ilişkindir. Diğer cümleler kapak seçiminin nasıl yapıldığını açıklar. 4 korunmalıdır: oylamanın sınırını belirtir; 5 de son kararı kimin verdiğini söyler.

  3. Anlam bütünlüğünü bozan cümlenin numarasını yazın. 1) Bu köyde cevizli ekmek genellikle taş fırında pişirilir. 2) Köydeki yürüyüş yolunun tabelaları yağmur yüzünden okunamaz hâle gelmişti. 3) Bu nedenle gönüllüler hafta sonunda tabelaları yeniledi. 4) Her yol ayrımına yönü ve mesafeyi gösteren bir işaret yerleştirdiler. 5) Böylece ziyaretçiler artık yol sormadan rotayı tamamlayabiliyor.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    1

    1: İlk sırada bulunması ve aynı köyden söz etmesi, ekmekle ilgili cümleyi paragrafa bağlamaz. 2–5 arasında bozulan tabelalar, yenileme işi ve sonuç vardır. 3. cümledeki bu nedenle, 2. cümledeki okunamayan tabelalara dayanır.

  4. Anlam bütünlüğünü bozan cümlenin numarasını yazın. 1) Şirket, çalışanlarının toplantılarda daha rahat söz almasını istiyordu. 2) Bu amaçla toplantıdan önce herkesin görüşlerini yazabileceği ortak bir belge açıldı. 3) Toplantıda önce bu belgedeki öneriler ele alındı. 4) Ayrıca şirketin girişindeki koltuklar geçen hafta yenilendi. 5) Bu yöntem sayesinde konuşmaya çekinen çalışanların fikirleri de tartışmaya katıldı.

    Cevabı veya örnek cevabı göster

    4

    4: Girişteki koltukların yenilenmesi, çekingen çalışanların fikirlerini paylaşma yöntemine katkı sağlamaz. 4 çıkarılınca 5. cümledeki bu yöntem, görüşleri yazılı toplama ve tartışma sürecine bağlanır. Ayrıca tek başına anlam bağı kuramaz.

Bugün kullan

Her yanıttan sonra öğrenciden yeniden kurulan anlam bağını açıklamasını isteyin. Ardından dört cümlelik tutarlı bir metne, aynı konuyla ilgili bir sözcük içeren fakat başka bir düşünceyi geliştiren beşinci cümle ekletin. Çıkarma gerekçesini birlikte tartışın.